İDARE HUKUKU

İDARE HUKUKU

İdare Hukukunun Özellikleri

  • Genç bir hukuk dalıdır.
  • Tedvin edilmemiştir.
  • İçtihatlara dayanır.
  • Kamu yararı düşüncesi hakimdir.
  • İdare hukukundan doğan uyuşmazlıklar idari yargıda çözülür.
  • Bağımsız bir hukuk dalıdır.
  • Statüler hukuktur.

İdarenin Faaliyetleri

  • Milli güvenliğin korunması
  • Kolluk faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi
  • Kamu hizmetlerinin yürütülmesi
  • Özendirme ve destekleme faaliyetleri
  • İç düzen faaliyetleri
  • Planlama faaliyetleri

İdare Hukukun Kaynakları

  • Anayasa
  • Kanun
  • Kanun hükmünde kararname
  • Milletlerarası antlaşma
  • Tüzük
  • Yönetmelik
  • İdari teamül ve uygulama
  • Öğreti
  • Yargı içtihatları

Kamu Düzeninin Unsurları

  • Güvenlik
  • Genel ahlak
  • Genel sağlık
  • Dirlik ve esenlik

Genel İdare Kolluk Makamları

  • Bakanlar kurulu
  • İç işleri bakanı
  • Valiler
  • Kaymakamlar
  • Bucak müdürleri

İdarenin Düzenleyici İşlemleri

Kanun Hükmünde Kararnameler

Olağan Dönem Kanun Hükmünde Kararnameleri

  • Başbakan başkanlığınca toplanan  bakanlar kurulunca hazırlanır.
  • TBMM tarafından çıkarılan yetki kanununa ihtiyaç vardır.
  • Cumhurbaşkanı tarafından imzalanıp Resmi Gazete’de yayımlanır.
  • Daha sonraki tarih belirtilmemişse yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
  • Resmi Gazete’de yayımlandığı gün TBMM onayına sunulur.
  • Temel hak ve hürriyetlerden kişinin hak ve ödevlerinden ve siyasi haklar ödevler üzerinde düzenleme yapamaz.
  • Yargısal denetimini Anayasa Mahkemesi yapar.

Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri

  • Cumhurbaşkanlığı başkanlığında toplanan bakanlar kurulunca hazırlanır.
  • Yetki kanununa ihtiyaç yoktur.
  • Temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir.
  • Cumhurbaşkanı tarafından imzalanıp Resmi Gazete’de yayımlanır.
  • Daha sonraki tarih belirtilmemişse yayımlandığı gün yürürlüğe girer.
  • Resmi Gazete’de yayımlandığı gün TBMM onayına sunulur.
  • Yargı yolu kapalıdır.

Tüzük

  • Bakanlar Kurulu; kanunun uygulanmasını göstermek veya emrettiği işleri belirtmek üzere kanununa aykırı olmamak şartıyla ve Danıştay incelemesinden geçirmek şartıyla tüzük çıkarabilir.
  • Tüzükler, cumhurbaşkanı tarafından imzalanır ve kanunlar gibi resmi gazetede yayımlanır.
  • Tüzüklerin yargısal denetimini Danıştay yapar.

DİKKAT!!! Tüzükler aksine bir hüküm yoksa Resmi Gazete’de yayımlandıktan 45 gün sonra yürürlüğe girer. 

Yönetmelik

  • Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilir.
  • Yönetmeliklerin hepsi Resmi Gazete’de yayımlanmaz. Hangi yönetmeliklerin resmi gazetede yayımlanacağı kanunla belirlenir.
  • Ülke çapında yayımlanan yönetmeliklerin yargısal denetimini Danıştay yaparken, diğer yönetmeliklerin denetimini idare mahkemeleri tarafından yapılır.

İDARİ YAPILANMA

MERKEZİ YÖNETİM
Başkent Teşkilatı Taşra Teşkilatı
Cumhurbaşkanı Devlet Denetleme KuruluCumhurbaşkanlığı Genel SekreterliğiCumhurbaşkanlığı DanışmanlığıBaşyaverlikCumhurbaşkanlığı Özel Kalemi   İl Genel İdaresi Valiİl İdare Şube Başkanlarıİl İdare Kurulu  
Başbakan İlçe İdaresi Kaymakamİlçe İdare Şube Başkanlarıİlçe İdare Kurulu
Bakanlar Kurulu Bucak İdaresi Bucak MüdürüBucak MeclisiBucak Komisyonu
Bakanlıklar  
Başkentteki yardımcı Kuruluşlar DanıştaySayıştayMilli Güvenlik Kurulu  
YERİNDEN YÖNETİM
Yerel Yerinden Yönetim Hizmet Yerinden Yönetim
İl Özel İdaresi Valiİl Genel Meclisiİl Encümeni İdari Kamu Kurumları Vakıflar genel müdürlüğüKarayolları genel müdürlüğü vb.
Belediye Belediye BaşkanıBelediye MeclisiBelediye Encümeni İktisadı Kamu Kurumları ÇaykurTMOTCDDDHMİ vb.
Büyükşehir Belediyesi Büyükşehir Belediye BaşkanıBüyükşehir Belediye MeclisiBüyükşehir Belediye Encümenleri Sosyal kamu Kurumları SGKTürkiye İş KurumuOYAK
Köy İdaresi MuhtarKöy derneğiKöy heyeti Bilimsel Teknik ve Kültürel kamu Kurumları ÜniversitelerTübitakTSE vb.
  Bağımsız İdari Otoriteler RTÜK,SPK,BDDK vb.

UNUTMA!!! Kamu hizmetlerinin merkezi idare tarafından yürütülmesine merkezi yönetim denir.

UNUTMA!!! Bazı kamu hizmetlerinin devlet dışındaki kamu tüzel kişileri tarafından yürütülmesine yerinden yönetim denir.

DİKKAT!!! Merkezi yönetim kuruluşları devlet tüzel kişiliğine sahiptir. Yerinden yönetim ise kamu tüzel kişiliğine sahiptir.

Hiyerarşi

  • En üst kademe dışında her görevlinin ast-üst ilişkisi içinde başka bir görevliye karşı sorumlu olduğu çalışma düzenidir.

İdari Vesayet

  • Anayasa’ya göre merkezi idarenin mahalli (yerel yerinden yönetimler) üzerindeki kanunla sınırlandırılmış denetim yetkisidir.

NOT: İdareyi oluşturan kuruluşların birbiriyle uyum içerisinde bir bütün olarak çalışması ; idarenin bütünlüğü olarak ifade edilir.İdarenin bütünlüğünün gerçekleştirildiği hukuki araçlar ise hiyerarşi ve idari vesayettir.

Merkezi İdarenin Taşra Teşkilatı

İl İdaresi

  • İl Türkiye’de merkez idarenin en büyük taşra teşkilatıdır.
  • İl idaresi vali , il idare kurulu ve il idare şube başkanlıklarından oluşur.

Vali

  • İç İşleri Bakanının teklifi Cumhurbaşkanının onayı ile atanır.
  • İl sınırları içinde bulunan genel ve özel tüm kolluk kuvvet teşkilatının amiridir.
  • İlin genel idaresinden her bakana karşı ayrı ayrı sorumludur.
  • Vali Olabilmek  İçin ;
  • T.C Vatandaşı olmak
  • Ortaokulu bitirmiş olmak
  • 65 yaşını geçmemiş olmak

DİKKAT!!! Vali hakkından yapılacak cezai soruşturmaları Yargıtay Cumhuriyet Başsavsıcı yürütür.

DİKKAT!!! İl ve İlçe kurulması,kaldırılması ,merkezlerinin belirtilmesi, bir ilçenin başka bir ile bağlanması kanun ile olur.

NOT!!! İl ve İlçe sınırlarının değiştirilmesi, bir köyün başka bir il veya ilçeye bağlanması İçişleri Bakanının  kararı ve Cumhurbaşkanının onayı ile olur.

İlçe İdaresi

  • İlçe idaresi kaymakam, ilçe idare kurulu ve ilçe idare şube başkanlarından oluşur.

Kaymakam

  • Kaymakamlar İçişleri Bakanının teklifi ve Cumhurbaşkanının onayı ile atanır.
  • İlçe idaresinin başı kaymakamdır.
  • İlçede sadece hükümetin temsilcisidir.
  • Valinin emir ve talimatlarını yürütmekle görevlidir.

Mahalli İdareler

  • İl Özel İdaresi
  • Belediye
  • Köy

İl Özel İdaresi

  • İl sınırları içinde yaşayan insanların ortak gereksinimlerini karşılamak için kurulmuştur.
  • İl özel idaresinin temsilcisi ve başındaki kişi validir.


NOT: 2014 yerel seçimleriyle beraber toplam 30 büyükşehir belediyesinin bulunduğu illerdeki il özel idareleri kamu tüzel kişiliğini kaybetmiştir.Bu şehirlerde Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlıkları kurulmuştur.

Belediye İdaresi

  • Belediye kanuna göre nüfusu 5000 ve üzerinde olan yerleşim birimlerinde belediye kurulabilir.
  • Belediye başkanları belde sakinleri tarafından 5 yıllığına seçilir.
  • İl ilçe olmasına bakılmaksızın belediye kurulması zorunludur.

DİKKAT!!! Hakkında soruşturma açılan bir belediye başkanı geçici olarak görevden uzaklaştırma yetkisi İç İşleri Bakanına aittir.

Büyükşehir Belediyesi

  • Toplam nüfusu 750.000 den fazla olan illerin il belediyeleri kanunla büyükşehir belediyesine dönüştürülebilir.
  • Toplam 30 adet büyükşehir belediyesi bulunmaktadır.

Köy İdaresi

  • Nüfusu 150 den çok 2000 en az olan merkezlere denir.
  • Köy kurma ve kaldırma yetkisi İç İşleri Bakanına aittir.

Kolluk Türleri

  • İdari Kolluk : Kamu düzeni bozulmadan önce faaliyet gösteren ve kamu düzeninin bozulmaması için gerekli tedbirleri alan kolluktur.
  • Adli Kolluk : Kamu düzeni bozulduktan sonra harekete geçen suçluları ve delilleri araştıran kolluktur.

Genel İdari Kolluk Makamları

  • İç İşleri Bakanı
  • Vali
  • Kaymakam

İdari Kolluk Personeli

  • Polis
  • Jandarma
  • Çarşı ve mahalle bekçileri

NOT: Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik komutanlığı İçişleri bakanlığına bağlıdır.

Anayasada Düzenlenen ve Kamu Tüzel Kişiliğini Anayasadan Alan Kuruluşlar

  • Devlet Tüzel Kişiliği
  • İl özel idaresi
  • Belediye idaresi
  • Köy idaresi
  • Üniversiteler
  • TRT
  • Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları
  • Atatürk kültür, dil ve tarih yüksek kurumları

NOT: YÖK, RTÜK Anayasada düzenlenen kurumlardır fakat kamu tüzel kişiliklerini kanundan alırlar.

Kamu Tüzel Kişiliği Olan Kurumlar

  • Müsteşarlıklar
  • Başkanlıklar ve kurul başkanlıkları
  • Genel müdürlükler
  • Müdürlükler

İdare’nin Mal Edinme Yöntemleri

  • Kamulaştırma,  İstimval, Devletleştirme ve Geçici İşgal

Kamulaştırma: Özel mülkiyete konu olan bir taşınmaza devlete ait kurum ve kuruluşlarca kamu yararı ilkesi çerçevesinde el konulmasıdır.

İstimval: İdarenin olağanüstü hallerde karşılığını ödemek şartıyla özel mülkiyetteki taşınır mallara el koymasıdır.

Devletleştirme: İdarenin kamu yararı için özel mülkiyette bulunan özel teşebbüslere el koymasıdır.

KAMU GÖREVLİLERİ

  • Memurlar
  • Sözleşmeli personel
  • Geçici personel
  • Kamu işçileri

Devlet Memuru Olma Şartları

  • Türk vatandaşı olmak
  • 18 yaşını doldurmuş olmak
  • En az ortaokul mezunu olmak
  • Kamu haklarından yoksun bulunmamak
  • Kanunda belirtilen suçlardan hüküm giymemiş olmak
  • Askerlikle ilişkisi bulunmamak.
  • Görevini sürekli yapmaya engel olabilecek bedensel ve zihinsel engeli bulunmamak

DİKKAT !!! Memurlukta adaylık en az 1 en fazla 2 yıldır.

Devlet Memurlarına Verilen Haklar

  • İzin hakkı
  • Şikayet ve dava hakkı
  • Maaş hakkı
  • Güvenlik ve hizmet hakkı
  • Sendika hakkı
  • Yasalara uygun olmak koşulu ile emeklilik hakkı
  • Toplu sözleşme hakkı (2010 değişikliği)

DİKKAT!!! Devlet memurları siyasi partilere ve derneklere üye olamazlar ancak sendikalara üye olabilirler.

Memurluk Mesleğinin Temel İlkeleri

  • Sınıflandırma İlkesi
  • Kariyer ilkesi
  • Liyakat İlkesi

Memurluğa Girişte İlkeler

  • Serbestlik İlkesi
  • Eşitlik İlkesi
  • Görevin getirdiği niteliklerden başka nitelik aranmaması ilkesi

Memurlara İlişkin Disiplin Cezalarının Hiyerarşik Sıralaması

  • Uyarma
  • Kınama
  • Aylıktan Kesme
  • Kademe İlerlemesinin durdurulması (1-3 yıl)
  • Devlet memurluğundan çıkartma

İstisnai Devlet Memurları

  • Cumhurbaşkanı Genel Sekreterliği
  • TBMM memurları
  • MİT müsteşarı ve müşaviri
  • Başbakanlık başmüşaviri
  • TOKİ Başkanı
  • Valiler
  • Büyükelçiler
  • MGK Genel Sekreteri
  • Gelir idaresi başkanı

Memurluğun  Sona Ermesi

  • Çekilme-İstifa
  • Memurluktan çıkarma
  • Koşullarda eksiklik
  • Bağdaşmazlık
  • Ölüm
  • Emeklilik
  • Çekilmiş sayılma

Memurların Ödevleri (Yükümlükleri)

  • Anayasa ve kanunlara bağlılık
  • Tarafsızlık ve devlete bağlılık
  • Hiyerarşik üste bağlılık ve itaat
  • Kıyafet mecburiyeti
  • İkamet mecburiyeti
  • Mal bildiriminde bulunma yükümlülüğü
  • Kişisel sorumluluk
  • Davranış ve iş birliği içinde çalışma

DİKKAT!!! Memurlar 5 yılda bir mal bildirimi yapmak zorundadır.

Memurların Yasakları

  • Başka görev alma yasağı
  • Ticaret ve kazanç getirici faaliyetlerde bulunma yasağı
  • Taraflı davranma, siyasi faaliyetlerde bulunma yasağı
  • Dernek kurma ve derneklere girme yasağı
  • Toplu eylem ve hareketlerde bulunma yasağı
  • Grev yasağı
  • Hediye alma, menfaat sağlama yasağı
  • Gizli belgeleri açıklama yasağı
  • Basına demeç verme yasağı
  • Ayrıldığı kuruma karşı görev alma yasağı

İDARE HUKUKU KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ

İDARE HUKUKU TEST SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ

İDARE HUKUKU DOĞRU YANLIŞ SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir