TEMEL HUKUK KURALLARI

TEMEL HUKUK KURALLARI

SOSYAL HAYATI DÜZENLEYEN KURALLAR

Manevi Yaptırımlı

  • Din Kuralları : Tanrı tarafından konulduğuna ve peygamber aracılığıyla insanlara ulaştırıldığına inanılan birtakım emir ve yasaklardır.
  • Ahlak Kuralları: İnsanların kendilerine ve diğer insanlara karşı olan görev ve sorumluluklarını düzenleyen davranış kuralarıdır.
  • Görgü Kuralları: Kişilerin diğer insanlarla karşılaştıkları zaman takınmaları gereken tavır.
  • Örf ve Adet Kuralları :Toplum içerisinde uzun zamandan beri yerleşmiş olup toplumun uyulmasını zorunlu saydığı davranış.

Maddi yaptırımlı

Hukuk Kuralları

  • Geneldir.
  • Nesneldir.
  • Süreklidir.
  • Devlet desteği vardır ve maddi yaptırımı vardır.
  • Soyuttur, kişilik dışıdır.

DİKKAT!!! Hukuk kuralları sosyal hayatı düzenleyen diğer kurallardan ayıran özellik hukuk kurallarının devlet tarafından desteklenmesidir.

Hukuk kurallarının Kaynakları

A)  Yazılı Kaynaklar

  • Anayasa
  • Kanun
  • KHK
  • Milletler arası antlaşmalar
  • Tüzük
  • Yönetmelikler

B) Yazısız Kaynaklar

  • Örf ve adet hukuku

C) Yardımcı Kaynaklar

  • Bilimsel içtihatlar
  • Yargısal içtihatlar

Hukuk Kurallarının çeşitleri

  • Emredici hukuk kuralları
  • Yedek hukuk kuralları-(yorumlayıcı, tamamlayıcı)
  • Tanımlayıcı hukuk kuralları

Hukuk Kurallarının Yaptırımları

  • Ceza: Kanunun suç işleyenlere karşı uyguladığı yaptırımdır. Hapis, adli para cezası, disiplin cezaları.
  • Cebri İcra: Devlet gücüyle zorla yerine getirme
  • Tazminat: Hukuk kurallarına aykırı olarak başkalarının maddi veya manevi varlığına zarar veren kişilerin verdikleri zararı ödemeye mahkûm edilmesi.
  • Hükümsüzlük: Hukuki işlemlerin kanunun öngördüğü şekilde yapılmaması ya da kanuna aykırı olarak yapılması halinde hukuki sonuç doğurması. 3 türü vardır; yokluk, butlan, tek taraflı bağlamazlık
  • Yokluk: Hukuki işlemlerin kanunun belirttiği kurucu unsurlardan birine uyulmadan yapılması.
  • Butlan: Hukuki işlemlerin geçersiz sayılması
  • Tek taraflı bağlamazlık: Hukuki işlemi yapan taraflardan birinin sözleşme yapma ehliyetine sahip olmamasıdır.

  • Müsadere: Suç unsurunun kamu güvenliğini açısından tehlikeli olması durumunda mahkeme kararıyla devlet hazinesine mal edilmesidir.
  • İdari işlemlerde iptal: Hukuk kurallarına aykırı olarak yapılan idari işlemin yargı kararıyla ortadan kaldırılmasıdır.

Normlar Hiyerarşisi

  1. Anayasa
  2. Kanun, Milletler arası Antlaşmalar, KHK
  3. Tüzük
  4. Yönetmelik
  5. Genelge

Hukuk Türleri

  • Pozitif hukuk(Yürürlükte olan) : Yürürlükte olan yazılı ve yazısız hukuk kurallarıdır.
  • Mevzu Hukuk: Yetkili makamlar tarafında konulan ve yazılı olan hukuk türüdür.
  •  Tabi hukuk: Olan değil olması gereken hukuk
  • Tarihi hukuk: Yürürlükte olmayan hukuktur.

UYARI !!! ÖSYM Mevzu Hukuk sorusunu sıkça sormaktadır. Burada dikkat etmemiz gereken yazılı olan kısmıdır.

Hukuk kurallarının çeşitleri

Emredici Hukuk Kuralları

  • Kesinlikle uyulması gereken hukuk kurallarıdır.

Yedek Hukuk Kuralları

Tamamlayıcı Hukuk Kuralları

  • Tarafların aksini kararlaştırabildikleri hükümlerdir.

Tanımlayıcı Hukuk Kuralları

– Bir hukuki kavramın, kurumun ne anlama geldiğini belirleyen kurallardır.

Boşluk Türleri

  • Kanun boşluğu: Kanunda somut olaya uygulanabilir bir hükmün bulunmaması halinde ortaya çıkan durumlar.
  • Kural içi boşluk: Kanun koyucunun bilerek ve isteyerek bıraktığı boşluktur.Hakim takdir yetkisini kullanır.
  • Kural dışı boşluk : Kural içi dışında kalan diğer boşlukların hepsi kural dışı boşluktur.
  • Gerçek dışı boşluk : Kanunda hukuki olaya ilişkin uygulanacak hiçbir hüküm bulunmamasıdır.
  • Hukuk Boşluğu: Bir somut olaya uygulanacak yazılı olan ve yazılı olmayan herhangi bir hukuk kuralının bulunmaması durumudur.Hakim hukuk boşluğu olması durumunda hakkaniyet esasına göre hukuk yaratır.

Hukukun Temel Görevleri

  • Toplumda adaleti sağlama
  • Toplumda barışı sağlama
  • Toplumda hukuki güvenliği sağlama
  • Yeni oluşum ve gelişmelere cevap verme

Hukukun Dalları

  • Kamu hukuku
  • Anayasa hukuku
  • İdare hukuku
  • Ceza hukuku
  • Vergi hukuku
  • Devletler genel hukuku
  • Yargılama hukuku

  • Özel hukuk
  • Medeni hukuk
  • Borçlar hukuku
  • Ticaret hukuku
  • Devletler özel hukuku

  • Karma hukuk
  • İş hukuku hava hukuku bankacılık hukuku
  • Toprak hukuku
  • Çevre hukuku
  • Fikir ve sanat eserleri hukuku

Medeni Hukukun Alt Dalları

  • Aile hukuku
  • Eşya hukuku
  • Kişi hukuku
  • Miras hukuku

Medeni Hukukta Geçerli Olan Temel Esaslar

  • Dürüstlük
  • İyiniyet
  • İspat yükü
  • Hak ehliyeti

Vergi Hukukunun 3 Temel İlkesi

 icon-next Genellik İlkesi

icon-next  Adalet ilkesi

 Kanunilik İlkesi

DİKKAT!!! Türk Nedeni Kanununa göre gerçek kişilik tam ve sağ doğumla başlar.

DİKKAT!!! Ceza sorumluluğu şahsidir.

Hak Kavramı ve Türleri

  • Hak; hukuk tarafından tanınan ve korunan kişiye ait menfaatlerdir.
  • Kamu hakları; Kişilerle devlet arasındaki ilişkileri düzenleyen kamu hukundan doğan haklardır. Kişisel Haklar,Sosyal ve Ekonomik Haklar,Siyasi Haklar
  • Özel haklar ;Kişilerle kişiler arasındaki ilişkiyi düzenleyen haklar. Mahiyet,konu, kullanım,amaç

Özel Haklar

Nitelikleri Bakımından Özel haklar

Mutlak haklar: Herkese karşı ileri sürülebilen haklardır. Örnek olarak, Mülkiyet hakkı, telif hakkı

Nispi haklar: Sadece ilgisine karşı ileri sürülebilen haklar. Alacak hakkı

Konuları Bakımından Haklar

  • Mal varlığı hakları, kişilik hakları

Devredilebilmeleri Bakımından Haklar

  • Devredilebilen haklar: (miras hakkı) , Devredilemeyen Haklar (boşanma davası açma, nişanı bozma hakkı vb.)

Hukuki Etkileri Bakımından Özel Haklar

  • Yenilik doğuran Haklar : Sahibine tek taraflı irade açıklaması ile yeni bir hukuki durum ortaya çıkarma veya var olan hukuki değiştirme ya da sona erdirme yetkisi veren haklar.3 e ayrılır;
  • Kurucu Yenilik Doğuran Haklar : Sahibi tarafından kullanılmasıyla yeni bir hukuki işlem doğmasına yol açan haklar. Alım, ön alım örnek olarak gösterilebilir.
  • Değiştirici Yenilik Doğuran Haklar : Satılan ayıplı malın değiştirilmesi örnek olarak verilebilir.
  • Bozucu Yenilik Doğuran Haklar : Örnek olarak sözleşmeyi fesih etme verilebilir.
  • Alelade Haklar: Bu hakların kullanılmasıyla mevcut hukuki durumda hiçbir değişiklik olmaz. Velayet ve vesayet hakkı
  • Mülkiyet Hakkı : Türk hukukunda sahibine bir eşya üzerinde kullanma, semerelerinden yararlanma ve hukukun çizdiği sınırlar içinde dilediği gibi tasarrufta bulunma yetkilerinin tümünü veren ayni haktır.

Hakkın Kazanılması

  • Hukuki olay :Kişinin iradesi ile gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılmaksızın kendine hukuki sonuç bağlanmış olaydır. Doğum ve ölüm

  • Hukuki fiil :Kişinin iradesi ile gerçekleşen ve hukuki sonuç doğuran olaylardır.

  • Hukuki işlem : Bir kişinin veya aynı amaca yönelik birden fazla kinin irade beyanında bulunarak hukuki bir sonuç yaratmasıdır.Vasiyetname

Hakların Kazanılış Biçimleri

  • Devren Kazanma : Bir kişinin herhangi bir hakkı başkasından devralmak yoluyla kazamadır. Satış sözleşmesi
  • Aslen Kazanma :  Bir kişinin herhangi bir hakka kimseden devralmadan sahip olmasıdır.

Hakkın Korunması

  • Meşru Müdafaa (Haklı savunma) : Bir kişinin gerek kendisinin gerekse başkasının şahıs veya mal varlığına karşı yapılan haksız ve devam etmekte olan saldırıyı defetmek için zorunlu ve orantılı karşı saldırıya denir.

  • Zaruri(Iztırar)Hali (Zorda Kalma): Bir kimsenin gerek kendisinin gerekse başkasının kişiliğini ya da malını bir tehlikeden korumak için bu tehlike ile ilgili olmayan bir başka kişinin malına zarar vermesidir.

  • Kuvvet kullanma : Bir hakkı elde etmek veya saldırılara karşı korumak için hak sahibinin güç kullanmasına denir.

İyiniyet: Bir hakkın kazanılmasında bu hakkın kazanılmasına engeli bitirmek iyi niyet olarak tanımlanır.

Dürüst Davranma : Hak sahibinin hakkını kullanırken veya borcunu yerine getirirken iyi ve doğru hareket etmesi yani dürüst davranması.

NOT : Hakkın kazanılmasında iyiniyet hakkın kullanılmasında ve borçların yerine getirilmesinde dürüstlük kuralları geçerlidir.

Kişilik

  • Hak sahibine , yani hukukun tanıdığı yetkilerden faydalanan ve yüklediği yükümlülüklerden sorumlu olan varlıklara kişi denir.

  • Kişiler gerçek kişiler, tüzel kişiler olarak ikiye ayrılır

  • Gerçek kişilik : Gerçek kişilik sağ ve tam doğumla başlar. Geçek kişilik ölüm, ölüm karinesi ,birlikte ölüm karinesi ve gaiplik ile sona erer.
  • Ölüm karinesi : Ölümüne kesin gözle bakılacak bir şekilde kaybolan ve cesedi bulunamayan kişi. Süre oktur.
  • Gaiplik :Ölümüne olası gözle bakılabilecek tehlike içinde kaybolma 1 yıl geçtikten sonra yakınlarının talebi üzerine mahmekece gaipliğine karar verilmesi. Uzun zamandan beri haber alınamaması durumunda son haber tarihi üzerinden 5 yıl haber alınamaması üzerine mahkeme tarafından gaipliğine karar verilir.

Kişilik (Gerçek Kişilik)

  • Hak Ehliyeti :Haklara ve borçlara ehil olmak anlamına gelir.Sağ ve tam doğmak koşuluyla ana rahmine düşüldüğü an kazanılır.
  • Fiil Ehliyeti :Kendi işlem ve eylemleriyle hak kazanabilinme , borç altına girebilme anlamına gelir. Ergin ayırt etme gücüne sahip olan ve kısıtlı olmayan kişiler fiil ehliyetine sahiptir.

DİKKAT !!! Kişiyi ergin kılan haller ;18 yaşını doldurmuş olmak, evlilik, mahkeme kararıyla ergin kılınma.

DİKKAT !!! Kadın ve erkekte olağan evlenme yaşı 17 dır.Olağanüstü hallerde hakim kararı ile 16 yaşında kadında erkekde evlenebilir.

Fiil Ehliyeti Bakımından Kişilerin Sınıflandırılması

  • Tam Ehliyetliler : Ergin ayırt etme gücüne sahip kısıtlı olmayan kişileridir.Fiil ehliyetine sahiptirler.İşledikleri haksız fiiller dolayısıyla sorumlulukları vardır.
  • Sınırlı Ehliyetliler : Ergin ayırt etme gücüne sahip kısıtlı olmayan ve kendilerine yasal danışman atanan kimselerdir. Fiil ehliyete sahiptir ancak bazı durumlarda danışman onayı gerekir. İşledikleri haksız fiiller dolayısıyla sorumlulukları vardır.
  • Sınırlı Ehliyetsizler :Ayırt etme gücüne sahip ergin olmayan kişi ya da ayırt etme gücüne sahip , ergin ama kısıtlı olan kişilerdir.Fiil ehliyetleri yoktur.
  • Tam Ehliyetsizler : Ayırt etme gücü olmayan kişilerdir. Fiil ehliyetleri yoktur.İşledikleri haksız fiiller dolayısıyla sorumlulukları yoktur.

Hısımlık : Gerçek kişiler arasında kan veya hukuki bir işlem dolayısıyla oluşan yakınlık ilişkisidir.

NOT!! Eşler arasında hısımlık yoktur. Evlilik sona erse dahi kayın hısımlığı devam eder.

Tüzel kişilik : Belirli bir amacı gerçekleştirmek üzere bağımsız bir varlık şeklinde örgütlenmiş haklara ve borçlara sahip olabilen kişi veya mal topluluklarıdır.

DİKKAT!!! Dernekler ve vakıflar en az 7 kişi ile kurulurken şirketler 2 veya daha fazla kişinin bir araya gelmesiyle kurulur.

Borçlar hukukuna İlişkin Temel Kavramlar

Borç: Bir borç ilişkisi nedeniyle borçlunun yüklendiği edimi yani borcun konusunu ifade eder.

Edim : Alacaklının ifasını talep ettiği borçlunun da yerine getirmesi gerekli olan davranışlardır.

Borçlar Hukukuna Hakim Olan İlkeler

  • Nispilik ilkesi
  • İrade özerkliği ilkesi
  • Eşitlik
  • Dürüstlük ilkesi
  • Kusurlu sorumluluk ilkesi
  • Üçüncü kişi aleyhine borç kurulamaması ilkesi
  • Sözleşmelerde karşılık ilkesi
  • Borçlunun yerleşim yerinde ifa ilkesi

DİKKAT !!! Borcu sona erdiren unsurlar ; İfa, İbra , Yenileme (tecdit) , Takas , Kusursuz imkânsızlık , Birleşme ,Zaman aşımıdır.

TEMEL HUKUK KURALLARI KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ

TEMEL HUKUK KURALLARI TEST SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ.

TEMEL HUKUK KURALLARI İKİLİ TEST SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ

TEMEL HUKUK KURALLARI DOĞRU YANLIŞ SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ

4 thoughts on “TEMEL HUKUK KURALLARI”

  1. BU SAYFAYI KURAN HAZIRLAYAN YAZAN ÇİZEN HERKESTEN ALLAH RAZI OLSUN.ÇOK FAYDALI 1-2 KEZ KONULARI OKUMAM TESTLERİ ÇÖZMEM YETERLİ OLDU.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir