YASAMA

                                               YASAMA

Meclisin, kanun yapma ve karar alma yetkisine Yasama yetkisi denir.

Yasama Yetkisinin ilkeleri

Genelliği: Anayasaya aykırı olmamak kaydıyla TBMM’nin dilediği konuda dilediği kadar kanun yapmasıdır.

İstisnası: Cumhurbaşkanlığı kararnameleridir.

Asliliği: Meclisin bir konuyu doğrudan doğruya düzenleyebilmesidir.

Devredilmezliği: Kanun yapma yetkisinin hiçbir devlet organına devredilememesidir.

Sürekliliği: TBMM’nin her zaman kanun çıkarabilmesidir.

DİKKAT!!! Kanun yapma yetkisi TBMM’nin , Kanunların yayımlanması Cumhurbaşkanınca Resmi  Gazete’de  yayımlanır.

ÖNEMLİ!!! Kanunlar Anayasa Mahkeme’sinin denetimine tabidir.

NOT: Kanunlar genel , soyut, süreklilik , kişilik dışılık özelliklere sahip yasama işlemleridir

DİKKAT!!! TBMM’nin kanun dışında yapmış olduğu işlemlere Parlamento kararları denir ve parlamento kararları Cumhurbaşkanına çıkmaz.

UNUTMA!!! Parlamento kararları yargı yolu kapalı olan yasama işlemleridir. 3 İstisna  hariç ; TBMM İçtüzüğü, Dokunulmazlığın kaldırılması, Vekilliğin düşürülmesidir.

TBMM’nin Kuruluşu

  • TBMM 550 milletvekilinden oluşur.(Önceki hali)
  • TBMM 600 milletvekilinden oluşur. (2017 Anayasa değişikliği)

Milletvekili Seçilme Yeterliliği

  • Türk vatandaşı olmak.
  • En az ilkokul mezunu olmak.
  • 18 yaşını doldurmuş olmak.(2017 değişikliği)
  • Kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak.
  • Askerlikle ilişiği bulunmamak ( 2017değişikliği.)
  • Taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis ile ağır hapis cezasından hüküm giymemiş olmak.
  • Yüz kızartıcı suçlar ile devlete karşı işlenen suçlardan hüküm giymemiş olmak.

Milletvekili adaylığı için görevlerinden çekilmesi gerekenler;

  • Hakim ve savcılar
  • Yüksek yargı organları mensupları
  • Yükseköğretim Kurulu üyeleri
  • Yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanları
  • Silahlı kuvvet mensupları
  • Kamu kurumlarında çalışan memur statüsünde olan görevliler ve işçi niteliği taşımayan diğer kamu mensupları.

NOT: Milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olup olunmadığına Yüksek Seçim Kurulu karar verir.

NOT: Hakimler, savcılar, silahlı kuvvet mensupları ve yüksek yargı mensuplarından milletvekili olmak için istifa edenler seçilemedikleri takdirde görevlerine tekrar dönemezler.

TBMM Üyeliği ile İlgili Hükümler

  • Milletvekilleri seçildikleri bölgeyi değil tüm milleti temsil ederler.
  • Milletvekillerinin belli bir konuda ve 6 ayı aşmamak üzere Bakanlar Kurulu tarafından verilecek geçici görevi kabul etmeleri TBMM’nin kararına bağlıdır.

Ödenek ve Yolluklar

  • Kanunla düzenlenir.
  • Ödeneğin aylık tutarı, en yüksek devlet memurunun almakta olduğu miktarı, yolluk da ödenek miktarının yarısını aşamaz.

Milletvekilliğinin Düşmesi

Oylama ile Düştüğü Haller

  • İstifa Etmek
  • TBMM Başkanlık Divanınca tespit edilmesi ile TBMM Genel Kurulunun kararı ile düşürülür.
  • Meclis Çalışmalarına Özürsüz veya İzinsiz olarak Bir Ay İçinde Toplam Beş Birleşim Günü Katılmamak;
  • Durumun Meclis Başkanlık Divanınca tespit edilmesi halinde genel kurulca üye tam sayısının salt çoğunluğunun oyuyla düşürülür.
  • Milletvekilliği ile bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar etmek;
  • Durumun tespiti ile tutulan rapor Genel Kurulun vereceği gizli oy ile düşürülür.

Doğrudan Düştüğü Haller

  • Kesin Hüküm Giyme veya Kısıtlama Hali;
  • Kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesi ile kendiliğinden düşer.
  • Cumhurbaşkanı seçilmek
  • Ölüm

Düşmediği Haller

  • Dokunulmazlığın kalkması
  • Partiden istifa
  • Bakan olmak
  • Başbakan olmak
  • TBMM başkanı olması

DİKKAT!!! TBMM tarafından dokunulmazlığı kaldırılan veya milletvekilliği düşürülen vekil 7 gün içerisinde Anayasa Mahkemesine itiraz edebilir.

UYARI!!! Yasama dokunulmazlığı olan milletvekili sorgulanabilir.

TBMM Seçim Dönemi

  • TBMM seçimleri beş yılda bir yapılır. (2017 değişikliği)
  • Bu süre dolmadan seçim yenilenmesine karar verilebileceği gibi anayasa da belirtilen şartlar altında cumhurbaşkanı da seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.
  • Süresi biten milletvekili yeniden seçilebilir.
  • Savaş sebebiyle seçimler bir yıl geriye bırakılır.(1yıl ileri atılabilir.)
  • Geri bırakma sebebi ortadan kalkınca erteleme kararındaki usule göre bu işlem tekrarlanabilir.
  • Seçimleri yenileme kararı TBMM tarafından verilirse seçim tarihini de TBMM belirler.
  • Seçim yenileme kararı cumhurbaşkanı tarafından verilirse, kararın verilmesini izleyen günden 90gün sonraki ilk pazar günü seçim yapılır.

Ara Seçim

  • İki milletvekili genel seçimi arasında TBMM üyeliklerinde boşalma olması halinde yapılan seçimdir.
  • Her seçim döneminde sadece bir kez yapılır.
  • Genel seçimden 30 ay geçmedikçe ara seçime gidilemez.
  • Genel seçime bir yıl kala ara seçime gidilemez.
  • Bu kurallara rağmen boşalan üyeliklerin sayısı, üye tam sayının %5’ini bulmuşsa seçimlerin üç ay içinde yapılmasına karar verilir.
  • Üyeliklerde %5 boşalma olmasına rağmen seçimlere bir yıl kalmışsa ara seçim yapılamaz.
  • Bir ilin ya da seçim çevresinin TBMM’de üyesinin kalmaması halinde yani otuz ay geçmeden veya ara seçim döneminde ya da seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılması zorunludur.

TBMM Başkanlık Divanı

Başkanlık Divanı Üyeleri

  • TBMM Başkanı
  • Başkan vekilleri
  • Katip üyeler
  • İdare amirleri

DİKKAT!!!Siyasi parti grupları başkanlık için aday gösteremez.

ÖNEMLİ!!! TBMM Başkanlık Divanı için bir yasama döneminde 2 kez seçim yapabilir..

TBMM Başkanlık Seçimleri

  • TBMM başkanlık seçimleri 4 turludur ve gizli oylama ile yapılır.
  • 1. Turda üye tam sayısının 2/3 oy çoğunluğu aranır. Sağlanamazsa 2. Tura geçilir.
  • 2.turda aynı şeklide üye tam sayısının 2/3 çoğunluğu aranır. Sağlanamazsa 3. Tura geçilir.
  • 3.Turda üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır.Sağlanamazsa bu turda en çok oy olan aday 4. Tura kalır.
  • 4.Turda en fazla oy alan Meclis başkanı seçilir.

TBMM Başkanının Görevleri

  • TBMM toplantılarına başkanlık etmek
  • TBMM tatildeyken 1/5 inin istediği ile veya doğrudan meclisi olağanüstü toplantıya çağırmak

TBMM’nin Görev ve Yetkileri

  • Kanun çıkarmak, değiştirmek ve kaldırmak
  • Savaş ve barışa karar vermek
  • Bütçe ve kesin hesap kanun tasarılarını görüşmek ve kabul etmek
  • TBMM Başkanı seçmek
  • RTÜK üyelerini seçmek
  • Kamu başdenetçisini seçmek
  • Sayıştay başkan ve üyelerini seçmek.
  • Seçim kanunlarını hazırlamak.
  • Bakanlar Kurulunu denetlemek.
  • TSK’nın kullanımına izin vermek.
  • Para basımına karar vermek.
  • Kalkınma planlarını onaylamak
  • Üye tam sayısının en az 3/5 çoğunluğunun kararıyla genel ve özel af ilanına karar vermek.
  • Milletler arası anlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak
  • Anayasa Mahkemesinin 3 üyesini seçmek.
  • Hakimler ve Savcılar Kurulunun 7 üyesini seçmek.
  • Milletvekillerinin dokunulmazlığını kaldırmak
  • Meclis iç tüzüğünü hazırlamak
  • Ohal ve sıkıyönetim kararlarını onaylamak
  • Yabancı ülkelere asker göndermek veya yabancı askerlerin ülkede kalmasına izin vermek
  • Genel seçimlerin yenilenmesine karar vermek (3/5) (2017 Değişikliği)
  • Cumhurbaşkanı , Cumhurbaşkanı yardımcılarını ve  Bakanları Yüce divana sevk etmek (301/360/400 Milletvekili) (2017 Değişikliği)

NOT!!! TBMM’nin üye seçtiği kurumlar Kamu Denetçiliği , RTÜK, Anayasa Mahkemesi , Sayıştay , HSK

NOT!!! TBMM her yıl ekim ayının ilk haftası kendiliğinden toplanır. Bir yasama döneminde en çok 3 ay tatil yapar.

TBMM’yi Tatildeyken Toplantıya Çağıranlar

  • Cumhurbaşkanı
  • TBMM üye tam sayısının 1/5 inin istemi üzerine TBMM Başkanı çağırabilir.

TBMM  Toplantı Yeter Sayısı

  • Meclisin bir günlük toplantıyı açabilmesi için bütün iş ve işlemlerinde üye tam sayısının 1/3 ünün (200) hazır bulunması gerekir.

TBMM Karar Yeter Sayısı

Basit Çoğunluk : Toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla karar alınır ancak ; bu sayı TBMM üye tam sayısının ¼ ünün bir fazlasından (151) az olamaz.

Salt Çoğunluk : Toplantıya katılanların yarısından 1 fazlası.

Nitelikli Çoğunluk : Toplantıya katılanlar değil de üye tam sayısının salt çoğunluğu ve üzeri sayılara denir.

Yasama Sorumsuzluğu

  • Meclis tarafından kaldırılamaz.
  • Mutlak ve süreklidir.
  • Her zaman devam eder.
  • Cezalandırmayı kaldırır.
  • Mutlak dokunulmazlıkta denir.

Yasama Dokunulmazlığı

  • Meclis tarafından kaldırılabilir.
  • Nispi ve geçici niteliktedir.
  • Yalnızca üyelik sürecinde devam eder.
  • Nispi dokunulmazlıkta denir.
  • Milletvekili yalnızca cezai bakımdan dokunulmazlığa sahiptirler.
  • Milletvekili olmayan bakanlar da yararlanır.

Yasama Dokunulmazlığının İstisnaları

  • Ağır cezayı gerektiren bir suçüstünün varlığı
  • Soruşturması milletvekili olmadan önce başlamak kaydıyla Anayasa madde 14 de sayılan suçlar.

BU NOTLARA DİKKAT

  • Kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir.
  • Kanun  teklifi mecliste reddedilirse 1 yıl geçmeden tekrar meclis gündemine getirilemez.
  • Bütçe kanunu veto edilemez.
  • Bütçe kanun tasarısını cumhurbaşkanı hazırlar. (2017 Değişikliği)
  • Kanunları yayınlama Cumhurbaşkanının görevidir.
  • Cumhurbaşkanı TBMM tarafından kabul edilen kanunları 15 gün içinde Resmi Gazetede yayınlar.
  • Yasama organınca yapılan işlemler kanun, Bütçe kanunu , kesin hesap kanunu , TBMM iç tüzüğü , Anayasanın değiştirilmesi.

DİKKAT!!! Herhangi bir yürürlük tarihi bulunmayan kanunlar Resmî Gazete’de yayımlanmasını izleyen günün başlangıcından hesap edilmek üzere kırk beşinci günün sona ermesinden itibaren girer

Yüksek Seçim Kurulu

  • 7 asıl 4 yedek üyeden oluşur.
  • Üyelerin; 6’sı Yargıtay, 5’i Danıştay tarafından seçilir.
  • Üyeler genel kurullarınca kendi üyeleri arasından üye tam sayısının salt çoğunluğunun gizli oyu ile seçilir.

Görevleri;

  • TBMM üyelerinin seçim tutanaklarını kabul etmek.
  • Cumhurbaşkanlığı seçim tutanaklarını kabul etmek.
  • Seçim süresince ve seçimden sonra seçim konularıyla ilgili yolsuzlukları, şikayetleri,itirazları incelemek ve kesin karara varmak.
  • Seçimin düzen içinde yönetimi ve dürüstlüğü ile ilgili bütün işleri yapmak.

Anayasanın Değiştirilmesi

  • TBMM üye tam sayısının en az 1/3’ünün yazılı teklifi
  • Anayasa değişikliğine ilişkin kanun teklifleri ilk önce anayasa komisyonuna gönderilir. Burada görüşüldükten sonra TBMM Başkanlığına gönderilir. Daha sonra TBMM Başkanlığını tarafından Genel Kurula sunulur.
  • Kanunlardan farklı olarak genel kurulda iki kez görüşülür. İkinci görüşme ilk görüşmeden en az 48 saat sonra yapılır. İvedilikle görüşülemez.
  • 330’dan az oy alınırsa anayasa değişikliği gerçekleşmez.
  • 330 ile 367 arasında oy alınırsa Cumhurbaşkanı 15 gün içinde ya zorunlu referandum yapar ya da TBMM’ye geri gönderir. Eğer TBMM değiştirmeden kabul ederse ve yine 330 ile 367 arasında oy alınırsa Cumhurbaşkanı zorunlu referandum yapar.
  • 367 ve üzerinde oy alınırsa Cumhurbaşkanı 15 gün içinde ya onaylar, ya ihtiyari referandum yapar ya da TBMM’ye geri gönderir. Eğer TBMM değiştirmeden kabul ederse ve yine 367 ve üzeri oy alınırsa Cumhurbaşkanı ya onaylar ya da ihtiyari referandum yapar.

DİKKAT!!! Anayasa değişikliği Resmi Gazete’de yayımlandığı gün yürürlüğe girer.

DİKKAT!!! Anayasa değişikliklerine iptal davasını sadece Cumhurbaşkanı ve TBMM üyelerinin 1/5 i isteyebilir.

Kanunların Teklif Edilmesi ve Görüşülmesi

Kanun Tasarısı

  • Bakanlar Kurulu tarafından yapılan kanun önerisidir.

Kanun Teklifi

  • Milletvekilleri tarafından yapılan kanun önerisidir.
  • Kanun tasarısı ya da Kanun teklifi TBMM Başkanlığına gönderilir. Kanun Önerisi ile ilgili komisyon inceler ve TBMM Başkanlığına tekrar gönderilir.

TBMM’nin Yürütmeyi Denetleme Yolları

Yazılı Soru

  • Milletvekillerinin cevaplandırmak üzere sorduğu soruları Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Bakanlar 15 gün içerisinde cevaplamak zorundadır.(2017 Değişikliği)

Genel Görüşme

  • Toplum ve devlet faaliyetleri ile ilgili bir konunun genel kurulda görüşülmesidir.
  • Cumhurbaşkanı siyasi parti grupları en az 20 milletvekilinin istemiyle gerçekleştirilir.(2017 Değişikliği)

Meclis Araştırması

  • Belirli bir konuda bilgi edinmek için yapılan incelemedir.
  •  Siyasi parti grupları veya en 20 milletvekili isteyebilir.

 Meclis Soruşturması

  • Cumhurbaşkanı yardımcısı veya bakanların görevleriyle ilgili cezai sorumlulukların araştırılmasını sağlar.
  • TBMM üye tam sayısının alt çoğunluğunun 301 vereceği önerge ile soruşturma açılabilir.(2017 Değişikliği)

YASAMA KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ

YASAMA TEST SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ

YASAMA DOĞRU YANLIŞ SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ

4 thoughts on “YASAMA”

  1. Merhabalar başka ders hakkında yazacağım. Örnek coğrafya konuları 2019 istatistiklerine göre mi hazırlanmıştır
    Daha da doğrusu güncel midir sitedeki bilgileriniz.

    1. Merhabalar.Evet sitemiz geçen yıl kurulmuş olan bir sitedir.Konularımız günceldir.Konu anlatımları ve test soruları çıkmış sorulara göre hazırlanmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir