TÜRKİYE’NİN İKLİMİ

TÜRKİYE’NİN İKLİMİ

Sıcaklık- Basınç-Rüzgâr-Nem-Yağış

1.SICAKLIK 

Gerçek Sıcaklık: Bir merkezin bulunduğu yükseltideki sıcaklığıdır.

İndirgenmiş Sıcaklık :  Merkez deniz seviyesinde kabul edilir.

Sıcaklığın Dağılışı

Ocak Ayı :

  • En sıcak yerler: Akdeniz’dedir.(Nedenleri: Enlem, Nemlilik )

  • En soğuk yerler :  Kuzeydoğu Anadolu’dadır. (Nedenleri:  Enlem ,karasallık,yükselti,Sibirya basıncı)

Temmuz Ayı :

  • En sıcak yerler ; Güneydoğu Anadolu Bölgesindedir. Nedenleri; Enlem,karasallık, sıcak rüzgârlar

  • En soğuk yerler ; Kuzeydoğu Anadolu’dadır. Nedeni, yükselti

NOT!!! ISI BİRİKİMİ

  • Akşam sabahtan sıcak
  • Eylül marttan sıcak
  • En soğuk ay Ocak
  • Günün en sıcak anı öğleden sonradır.

2.BASINÇ

Havanın zemine uyguladığı güçtür.

İzlanda Dinamik (Alçak Basınç)                              Sibirya Termik(Yüksek basınç)

          (Yağış)                                                                                    (Ayaz, Don)

Asor Dinamik (Yüksek Basınç)                             Basra Termik ( Alçak Basınç)Tüm Türkiye’de sıcaklık artış                                                    Muson iklimine bağlı

Sıcaklık yapar,çamur yağar      

Dinamik Basınç : Dünyanın günlük hareketi sonucu yıl boyunca etkilidir.

Termik Basınç : Termik yüksek basıncı soğuk hava, hava alçalır. Termik alçak basıncı; hava sıcak ,hava yükselir.

3.RÜZGARLAR 

  • Basınç farkından dolayı doğan yatay hava akımıdır.
  • Hareket daima Yüksek basınçtan (soğuk) , Alçak basınca (sıcak) doğrudur.

                                                           Sıcaklık Düşürür

 

                        Karayel                                    Yıldız                                              Poyraz

 

Samyeli(kesişleme) Rüzgârı; Bursa Uludağ’ın eski adı olan Kesiş dağından adını alır.

Poyraz : Kar tipi ,soğuk

Karayel : Yağış bırakır.

Lodos :Kıyılarda yağış,İç kesimlerde sıcak

b)Meltem Rüzgârları

Gündüz

                        Yüksek Basınç         Alçak basınç                                                                                                                                                                                             Deniz Meltemi        Deniz                                                Kara

Gece

            Alçak Basınç                           Yüksek Basınç                                                                                                                                                   Kara Meltemi                                                         Deniz             Kara

Türkiye’de Meltem görülme nedenleri; Yarımada olmamız.Yer şekillerinin çeşitli olmasına bağlıdır.

NOT!!! Ege’de Melteme İmbat denir.

c) Fön Rüzgârı

  • Alçalan havanın sıcaklığı 100 m de 1 derece artırmasıdır.

Fön olan bir yerde;

  • Sıcaklık ani artar.
  • Karlar erken erir.
  • Çığ, sel, taşkın riski artar.
  • Bitki örtüsü kurur.
  • Tarım ürünleri yanar.

DİKKAT!!! Rize’de Turunçgil yetişmesini fön rüzgârları sağlar.

DİKKAT!!! Anadolu’da föne Kar yiyen veya Bakır Sattırandır.

4.NEM 

Mutlak Nem: Hava içinde bulunan nemdir. Sulu+Sıcak : En yüksek Akdeniz de’dir.

Maksimum Nem : Havanın alabileceği en çok nemdir. Kuru+Sıcak : En yüksek Güneydoğu Anadolu’dadır.

Bağıl Nem : Yağış en yüksek Karadeniz’dedir.

DİKKAT!!! Nerede ne zaman yağış varsa orada bağıl nem fazladır.

5.YAĞIŞ 

Yağış olması için havanın mutlaka yükselmesi gerekir.

a)Yağış Oluşum Şekilleri

Konveksiyonel Yağış (Yükselim Yağışları)

  • İç Anadolu’da İlkbaharda “Kırkikindi yağışıdır.
  • Erzurum- Kars’ta yaz yağışları konveksiyoneldir.

Orografik (Yamaç) Yağışları

  • Dağlar kıyıya paraleldir.
  • Karadeniz ve Akdeniz’de görülür.
  • Yağış miktarı fazladır.

Cephe Yağışları

  • Orta kuşak sonucudur.
  • Yağışların % 80 i cepheseldir.
  • Genellikle kış aylarında görülür.

b) Yağış Şekli

Havada Yerde
Bulut Sis
Yağmur Çiy (Sıcaklık 0 derece üstünde)
Kar Kırağı(Sıcaklık 0 derece altında)
Dolu Kırcı(Sıcaklık 0 derece altında)

c)Yağışın Dağılışı

En yağışlı yerler

  • Dağlar kıyıya paraleldir.
  • Çevresine göre yüksektir.
  • Doğu Karadeniz, Yıldız ,Zonguldak, Hakkâri,Adana-Hatay,Antalya,Menteşe yöresi en yağışlı yerlerdir.

En az yağışlı Yerler

  • Tuz gölü çevresi
  • Iğdır ovası
  • Malatya- muş ovası
  • Ergene ovası
  • Güneydoğu Anadolu’nun güneyi
  • Çoruh Kelkit oluğu
  • Gümüşhane Bayburt

d)Yağışın Mevsimlere Dağılışı

En Az Yağışlı Mevsimler

  • Akdeniz İklimi :Yaz
  • İç Anadolu : Yaz
  • Karadeniz :İlkbahar
  • Erzurum-Kars : Kış

6.TÜRKİYE’DE GÖRÜLEN İKLİMLER  

Akdeniz İklimi

  • Yazlar sıcak ve kurak kışlar ılık ve yağışlı geçer.
  • Yağış rejimi düzensizdir.
  • Görüldüğü yerler;
  • Marmara’nın Güneyi,
  • Ege
  • Akdeniz kıyı kesimi
  • Gaziantep, Urfa, Kilis

Karedeniz İklimi

  • Yazlar serin ve yağışlı
  • Yaz kuraklığı yoktur.
  • Yağış rejimi düzenlidir.
  • Görüldüğü yerler;
    • Marmara’nın Kuzeyi
    • Karadeniz Bölgesi

Karasal İklim (İç Anadolu Tipi)

  • Yazlar sıcak ve kurak
  • Kışlar soğuk ve kar yağışlı
  • Görüldüğü yerler;
    • Edirne(Ergene)
    • İç Anadolu
    • İç Ege
    • Doğu Anadolu (Erzurum-Kars hariç)
    • Güneydoğu Anadolu Doğusu

Sert Karasal İklim

  • Yazlar serin ve yağışlı
  • Kışlar çok uzun ve çok yağışlı
  • Sıcaklık farkı en fazla iklim
  • Sadece Erzurum-Karsta görülür.

NOT!!! Bir merkezde yağış her ay 50 mm üzerindeyse rejim düzenlidir.

   DİKKAT!!!    .  Kış sıcaklık ortalaması : 0°C ise İç Anadolu

  • Kış sıcaklık ortalaması :  10°C Akdeniz
  • Kış sıcaklık ortalaması :  5 °C Karadeniz
  • Kış sıcaklık ortalaması : -5°C Doğu Anadolu

7)MİKROKLİMALAR  (Küçük İklimler)

  • Rize’de turunçgil yetişmesi- Fön rüzgârları
  • Artvin’de zeytin yetişmesi-Kışlar ılık yazlar kurak
  • Iğdır’da pamuk yetişmesi – Çevreye göre alçak ve kurak
  • Akdeniz’de muz yetişmesi- Kış ılıklığı
  • Karadeniz’de Çay yetişmesi-Yıl boyunca yağış yıkanmış toprak olan yerler

 

TÜRKİYE’NİN İKLİMİ KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ.

TÜRKİYE’NİN İKLİMİ TEST  SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ.

TÜRKİYE’NİN İKLİMİ DOĞRU YANLIŞ  SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir