ATATÜRK DÖNEMİ DIŞ POLİTİKA

          1923-1932 ARASI TÜRK DIŞ POLİTİKASI

Irak Sınırı-Musul Meselesi

  • Lozan’da gündeme gelmesine rağmen çözümü sonraya bırakılan tek konudur.
  • Haliç Konferansı bu konunun çözümü için toplandı.
  • Konferans’ta Türkiye’yi Ali Fethi Okyar temsil etmiştir.
  • Konferans başarısız olmuştur.
  • Başarısızlığın ardından konu Milletler Cemiyeti’ne götürüldü.
  • Cemiyet Musul’u İngiliz mandasındaki Irak’a bıraktı.
  • İngiltere ile Türkiye arasında Ankara Antlaşması imzalandı.
  • Musul İngiliz yönetimindeki Irak’a bırakılacak ve Musul petrollerinin %10’u Türkiye’ye 25 seneliğine verilecek.
  • Mısakımilliye uygun çözülemeyen konudur.

Yabancı Okullar

  • Tevhid-i Tedrisat Kanununun çıkarılmasıyla ortaya çıkan bir sorundur.
  • Kanuna uygun olmayan okullar kapatıldı.
  • Türkiye okulu olan bütün ülkeler ve başta Papalık okulların kapatılmasına tepki gösterdi.

Patrikhane

  • Medeni Kanun ile patrikhane’nin mahkeme kurma yetkisi elinden alındı.
  • Türkiye bu konuda geri adım atmadı.

Dış Borçlar

  • 1929 Dünya Ekonomik Krizi’nin çıkmasıyla tekrar gündeme geldi.
  • Fransa ile masaya oturuldu ve lira üzerinden ödeme yapıldı.
  • 1933-1954 arasında ödendi.

Nüfus Mübadelesi

  • Yunanistan’ın İstanbul’da daha fazla Rum bırakma isteği ve mübadele yapacak kişilerin daha az olmasını  hedeflediği için bu sorun bir kez daha gündeme geldi.
  • 1930’da yapılan Nüfus Mübadelesi Antlaşması ile (Ahali Antlaşması) Batı Trakya’da oturan Türkler oturan Türkler İstanbul’da oturan Rumlar yer değiştirmeyecek diğerleri yer değiştirmeyecek kararı alındı.
  • Nüfus Mübadelesi Sorunu’nun çözülmesiyle Türk-Yunan dostluğu başladı.
  • Bu dostluk 1954’te Kıbrıs Sorunu’nun çıkmasına kadar devam etmiştir.

Adana-Mersin Demir Yolları’nın Millileştirilmesi Sorunu

  • Fransa ile yaşanmış ve çözüme ulaştırılmıştır.
  • Demir yollarını satın aldık.

                1932-1939 Arası Türk Dış Politikası

Milletler Cemiyeti

  • Paris Barış Konferansı’nda kurulmuştur.
  • Türkiye bu cemiyete girmek için yıllarca uğraş vermiştir.
  • Sonunda İspanya’nın daveti, Yunanistan ve Japonya’nın desteği ile cemiyetin üyesi olmuştur.
  • Cemiyetin ilkelerinden taviz vermesiyle davet ettiği ilk ülke Türkiye’dir.

Balkan Antantı

  • II:Dünya Savaşı ile önemini yitirmiştir.
  • İtalya, Almanya, Bulgaristan’ın yayılmacı politikasına karşı Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya, ve Romanya birlikteliği ile Balkan Antantı kurulmuştur.
  • Türkiye bu antant ile Batı sınırlarını güvenceye almayı amaçlamıştır.
  • Pakt üyeleri 1936 yılında düzenlenen Montrö Konferansı’nda Boğazların Türkiye’ye verilmesini talep etmiştir.

Akdeniz Paktı

  • İtalya ‘nın yayılmacı politikası karşısında Türkiye’nin de katıldığı bir pakttır.

Sadabad Paktı

  • Almanya ve İtalya ‘nın yayılmacı politikasına karşı Türkiye, İran, Irak ve Afganistan’ın bir araya gelerek kurdukları pakttır.
  • Türkiye’nin amacı doğu sınırlarını güvenceye almaktır.
  • II.Dünya Savaşı ile önemi kaybetti.

Montrö Boğazlar Sözleşmesi

  • İlk defa Londra Silahsızlanma Konferansı ile dile gelmiştir.
  • Almanya Ren Bölgesini, Fransa Habeşistan’ı işgal etti.
  • Türkiye Lozan’da Boğazlar Sorunu’na katılan devletlere nota çekti ve Boğazlar Sorunu’nun görüşülmesini istedi.
  • Bunun üzerine Tevfik Rüştü Aras İsviçre’nin Montrö kentinde yapılan Montrö Boğazlar Sözleşmesini imzaladı.

Hatay Sorunu

  • Fransa Suriye üzerinden mandasını kaldırdıktan sonra Hatay’ı Suriye’ye bıraktı.
  • Bunu kabul etmeyen Türkiye konuyu Milletler Cemiyetine taşıdı.
  • Bu konu için Sandler’i görevlendiren Cemiyet, raporda Hatay’ın Türkiye’ye bırakılması gerektiğini gördü ancak Fransa buna karşı çıktı.
  • Hatay’a Türk vali atandı.
  • Hatay Bağımsız Cumhuriyet’i kuruldu.
  • Hatay Meclisi’nin aldığı kararla Hatay Anavatana katıldı.
  • Hatay Bağımsız Cumhuriyeti’nin
  • İlk cumhurbaşkanı; Tayfur Sökmen
  • İlk başbakanı; Abdurrahman Melek
  • İlk meclis başkanı; Abdülgani Türkmen

DIŞ POLİTİKA KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir