İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ

Türk Adının Anlamı

  • Güçlü,  kuvvetli,türeyen ,nizam sahibi, olgun, miğfer
  • Çin Kaynakları: Miğfer          
  • Kaşgarlı Mahmut: Olgunluk çağı  
  • Orhun anıtları: Türük          
  •  İran Kaynakları: Güzel insan
  • Ziya Gökalp: Töreli, Nizam sahibi

DİKKAT!!! Türk adı ilk kez ÇİN kaynaklarında geçmiştir.

DİKKAT!!! Türkiye adı ilk kez BİZANS kaynaklarında geçmiştir.

Orta Asya’da bir çok kültür vardır. Bunlar ;

  • Anav:  Orta Asya’daki en gelişmiş kültür bölgesidir.
  • Afenesyoya: Türk kültür bölgesidir.
  • Tagar:  Abakan bölgesindedir. En gelişmiş kültürdür.

Türk Göçlerinin Nedenleri

  • Çin Moğol baskısı
  • Boylar arası mücadele
  • Kuraklık ve kar fırtınaları
  • Hayvan hastalıkları
  • Nüfus artışı
  • Cihan hakimiyeti
  • Kıtlık
  • Yeni yerler görme isteği

Türk Göçlerinin Sonuçları

  • Yeni Türk devletleri kuruldu.
  • Türk dil-din yapısı değişti.
  • Türk kültürü geniş alana dağıldı.
  • Türk tarihini incelemek zorlaştı.

DİKKAT!!! Tarihte bilinen İlk Türk Boyu İSKİTLER(SAKALAR).

DİKKAT!!! Tarihte bilinen İlk Türk Devleti ASYA HUN DEVLETİDİR.

ASYA HUN DEVLETİ (BÜYÜK HUN DEVLETİ)

  • Kurucusu TEOMAN.
  • Başkenti Ötükendir.
  • En önemli hükümdarı  METEHAN.
  • Tüm Türk boylarını bir bayrak altında toplayan ilk Türk devletidir.
  • Onlu sistemi bulup düzenli orduyu kuran METEHANDIR.
  • Metehanın ünvanı  Şanyüdür.

İSKİTLER (SAKALAR)

  • İlk ve en önemli hükümdarı ALPER TUNGA.
  • İlk kadın hükümdarı Tomris Hatundur.
  • Bilinen ilk Türk boyudur.
  • İlk defa Balbal taşı dikmişlerdir.
  • Üzengiyi ilk defa kullanmışlardır.
  • Atı evcilleştirip kullanmışlardır.
  • Hayvan üsluplarını sanatta kullanmışlardır.

                  KAVİMLER GÖÇÜ SONUÇLARI

 

  • İlk çağ kapandı Ortaçağ açıldı.
  • Roma imparatorluğu ikiye ayrıldı
  • Avrupa Hun devleti kuruldu.
  • Avrupada Feodalite ortaya çıktı.
  • Kilise güçlendi.
  • Skolastik düşünce ortaya çıktı.
  • Hristiyanlık yayıldı.
  • Bugünkü Avrupa devletleri kuruldu.

NOT: Kavimler göçü Balamir önderliğinde Kuzey Hunlarının Karadeniz’den Avrupa’ya göç etmesi olayıdır.

AVRUPADA KURULAN TÜRK DEVLETLERİ

1.AVRUPA HUN DEVLETİ(374-469)

  • Kurucusu BALAMİRdir.
  • En önemli hükümdarı ATİLLA.
  • Macaristan topraklarında kurulmuştur.
  • Atilla Doğu Roma’yı Margas ve Anatolyos  antlaşmaları ile vergiye bağlamıştır.

NOT: Macarlar ataları olarak Hunları kabul ederler.

NOT: Cesur kavimlerin efendisi, Tanrını kırbacı gibi lakaplar ATİLLAnındır.

2.AVARLAR(562-805)

  • Kurucusu Bayan Handır.
  • İstanbulu kuşatan ilk Türk devletidir.
  • Hem Orta Asya da hem de Avrupada devlet kurdular.
  • 619 ve 626 yıllarında Sasanilerle beraber İstanbulu üst üste iki kez kuşatmıştır.
  • Hunlarla birlikte üzengiyi Avrupaya taşımışlardır.

3.BULGARLAR(593-1237)

a) Tuna Bulgarları

  • Baris han zamanında Hristiyanlığı kabul etmişlerdir.

b) İtil Bulgarları

  • İslamiyeti kabul eden ilk Türk devletidir.
  • İslamiyeti devletin resmi dini haline getiren ilk Türk devletidir.

4.MACARLAR

  • Türk tarihindeki ilk Türkoloji Enstitüsünü kurmuşlardır.

5.PEÇENEKLER

  • Devlet kuramamış boylar halinde yaşamışlardır.

6.UZLAR

  • Hristiyan oğuzlara denir.

7.SİBİRLER (SABİRLER)

  • Yoldan sapan demektir.

        8.HAZARLAR(630-960)

  • Museviliği kabul eden ilk Türk devletidir.
  • Orduda ücretli asker  kullanan  ilk Türk devletidir.
  • Emevilerle savaşarak İslamın yayılmasını bir süre engellediler.

9-KIPÇAKLAR

  • Altınorda devletinin Türkleşmesinde önemli rol oynadılar.

ORTA ASYADA KALAN DİĞER TÜRK BOYLARI VE KURULAN TÜRK DEVLETLERİ

1-KÖKTÜRKLER(552-659)

  • Kurucusu Bumin Kağandır.
  • Merkezi Ötükendir.
  • Türk adıyla kurulan ilk Türk devletidir.
  • En parlak zamanı Mukan Kağan dönemidir.
  • Bizansa Orta Asyadan elçi gönderen ilk devlettir.
  • İpek Yoluna sahip olabilmek için önce Sasanilerle  anlaşıp Akhunlara sonra Bizansla anlaşıp Sasanilere saldırmıştır.

2-KUTLUKLAR(682-744)

  • Kurucusu Kutluk Kağan ünvanı İlteriştir.
  • Merkezi Ötüken
  • Orhun abideleri bu devlet zamanında dikildi.

3-UYGURLAR(744-840)

  • Kurucusu Bilge Kül Kağandır.
  • Merkezi önce Ötüken daha sonra Karabalasagundur.
  • Böğü Kağan zamanında Maniheizm dinini kabul ettiler.
  • Türk tarihinde ilk defa Kütüphaneler kurulmuştur.
  • Türk tarihinde ilk defa örgün eğitim kurumları oluşturuldu.
  • Orta Oyununu bularak Türk tiyatrosunun temelini atmışlardır.
  • Pandamim, şan, operayı bulmuşlardır.
  • Töreyi yazılı hale getirdiler.
  • İlk defa minyatür sanatını kullandılar.
  • İlk defa kağıt para kullandılar.
  • Türk tarihinin ilk vakıflarını oluşturmuşlardır.
  • Faizle borç vererek Türk bankacılık sisteminin temellerini atmıştır.
  • Şehirler kuruldu tapınak ve saraylar yapıldı.
  • Sulama kanalları açıldı tarım yapıldı yerleşik hayata geçildi.
  • Akopuntur ;Göz aşısı ve çiçek aşısında kullanıldı.
  • Duvar resimlerine fresko adı verildi.

DİKKAT!!! Maniheizm dininin etkisiyle hayvansal gıdaların yenilmesinin yasaklanmasıyla savaşçılık öz kaybetti.

4-KIRGIZLAR(840-1207)

  • Cengiz Hana itaat eden ilk Türk devletidir.
  • Dünya tarihinde ilk kez milletler arası yarışma düzenleyen devlettir.
  • Manas Destanı ve Yenisey kitabelerini oluşturmuşlardır.

5-TÜRGİŞLER

  • Kurucusu Baga Tarkandır.

6-AKHUNLAR

  • Afganistanda kurulan ilk Türk devletidir.

7-TABGAÇLAR

  • Kuzey çine 200 sene egemen olan Türk devletidir.

8-KARLUKLAR

  • İslamiyeti kabul eden ilk Türk boyudur.
  • Cengiz Hana biat eden ilk Müslüman Türk topluluğudur.

9-OĞUZLAR

  • Boy kabile kalabalık anlamına gelir.

10-BAŞKIRTLAR

  • 1730-36 yıllarında Rusya’ya baş kaldırmışlardır.

11- KİMEKLER

  • Başlarda Köktürk egemenliğinde yaşamışlardır.

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK DEVLETLERİ KÜLTÜR VE MEDENİYETİ

1-Devlet Yönetimi

a)Hükümdarın Görevleri

  • Ordunun başında sefere çıkmak
  • Törelere uymak
  • Ülke bağımsızlığını korumak
  • Kurultay başkanlık etmek
  • Adaleti sağlamak
  • Aç doyurup çıplak giydirmek.

Hükümdarın Sembol ve Ünvanları

Sembol 

-Otağ (çadır)                      -Kılıç                     -Yay                      -Kemer

-Nevbet (davul)                -Kemer(kur)        – Tuğ (sancak)    -Ordu

-Toy                                    -Örgin (taht)        -Kama (bıçak)    .Kotuz(Sorguç)  

Unvan

-Han           -Hakan            –Kağan          – İlteber                     – İlteriş     -İdikut        – Tanhu           – İlber              -Erkin                        -Şanyü    -Yabgu        –İlig          

b)İkili Teşkilat

  • İlk defa Asya Hunlarında  uıygulanmıştır.
  • Merkez Doğudur Batıda kağanın kardeşi oturur.
  • Doğuda : Kağan     Batıda :Yabgu

DİKKAT!!! İkili Teşkilat Türk Devletlerinin yıkılmasında etkilidir.

c)Kurultay (Kengeş-Toy)

  • Her türlü mesele konuşulur.
  • Bazen danışma bazen karar meclisidir.
  • Katılan tüm beylere toygun denir.
  • Üyeleri; Hakan,Hatun,Boy Beyleri,Komutanlar,Hanedan Üyeleri

d)Devlet Görevlileri

  • Apa: Sivil Yönetici
  • Aygucu: ezir
  • Tarkan: Hun Komutanı
  • Yargucu: Yargıç
  • Şad: Hanedan Üyesi Komutan
  • Buyruk: Bakan
  • Tudun: Vergi Memuru
  • Otacı: Hekim
  • Tigin: Kağan Oğlu
  • Tamgacı: Yazıcı
  • Tutuk: Askeri Vali

2-SOSYAL HAYAT

  • Halkın kaldığı çadırlara yurt denir

Toplumsal Sıralama

OĞUŞ – – -URUG- – – BOY- – –  BUDUN –  –  -İL

AİLE          SÜLALE     BOY        MİLLET       DEVLET

3-HUKUK

  • Yazısız hukuk kurallarına TÖRE denir
  • Devlet ile vatandaşın karşılıklı görevlerini bildiren yazısız sözleşmeye TÜZ denir.
  • Değişmez 4 kuralı vardır:  1.Adalet 2.Uzluk 3.Tüzlük 4.İnsanlık

4-ORDU

  • Ordu millet anlayışı vardır.
  • Ordular ücretsizdir.
  • Meteha’nın tahta çıkışı Kara Kuvvetleri Komutanlığının kuruluş yıldönümü olarak günümüzde kutlanır.(M.Ö 209)

DİKKAT!!! Türkler Dünyayı en çok askerlik alanında etkilemiştir.

5-BİLİM SANAT

a)Bilim

Tarih boyunca kullandığımız takvimler

-12 Hayvanlı Türk Takvimi          – Miladi Takvim             -Hicri Takvim                               -Rumi Takvim                               -Celali Takvim

b)Sanat

-Dokumacılık   -Kilim Ve Halıcılık   -Minyatür   – Ahşap İşlemeciliği  –Çadırcılık           – Madencilik     –Heykel                 –Resim           -Fresko

6-DİN

Türklerin tarih boyunca inandığı dinler;

-Göktanrı   -Şamanizm   -Budizm   -Hristiyanlık   -Musevilik   -Maniheizm                 -İSLAMİYET

7-EKONOMİ

  • Kendi adına para bastıran ilk Türk Hükümdarı Baga Tarkan (Türgiş devleti)

8-YAZI DİL EDEBİYAT

Tarih Boyunca Kullanılan Alfabeler

-Köktürk    -Çin   -Arap   Uygur   -Kiril   -Soğd   -Fars   -Latin   

DİKKAT!!! Türklerin milli alfabeleri Köktürk ve Uygur alfabeleridir.

EDEBİYAT

a)  Sözlü Edebiyat

Sav: Atasözü      Sagu: Ağıt    Destan: Kahramanlık Hikayeleri

Koşuk : Şiir

Başlıca Destanlar

Şu,Alper Tunga: İskitler

Oğuz Kağan: Asya Hun

Manas: Kırgızlar

Ergenokon-Bozkurt: Köktürkler

Türeyiş-Göç: Uygurlar

Atilla-Sihirli Geyik: Avrupa Hun

Yaratılış: Altay

NOT: Asya Hunlarına ait Oğuz Kaan destanındaki, Oğuz Kaan METEHAN’dır.

b) Yazılı Edebiyat

Yenisey Kitabeleri:  Kırgızlara aittir. Bilinen en eski Türk Kitabeleridir.

Karabalsagun Yazıtları: Uygurlara aittir. Türkçe ,Soğdca ve Çince yazılmıştır.

Orhun Abideleri:

  • Kutluklar zamanında Çince ve Orhunca yazılmıştır.
  • Türk tarihinin ilk Siyasetnamesidir.
  • Willem Thomsen tarafından çözülmüştür.
  • Vezir Tonyukuk ,Bilge Kağan ve Kültigin adına dikilmiştir.
  • Hükümdarın görevi ve halkın devlete karşı sorumlulukları anlatılır.

DİKKAT!!! İlk Türk Tarihçisi ve yazarı Vezir Tonyukuktur.

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ İLE İLGİLİ KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ İLE İLGİLİ LYS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ İLE İLGİLİ TEST SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ

İSLAMİYET ÖNCESİ TÜRK TARİHİ İLE İLGİLİ DOĞRU YANLIŞ SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir