KURTULUŞ SAVAŞI MUHAREBELER DÖNEMİ

        KURTULUŞ ŞAVAŞI MUHAREBELER DÖNEMİ

Doğu Cephesi

  • Ermenilerle savaşılan cephedir.
  • Kars’ın işgali üzerine cephe açılmıştır.
  • Komutan Kazım Karabekir’dir.
  • Cephede XV.Kolordu bulunmuştur.
  • XV.Kolordu Osmanlı Devleti’nden kalan düzenli ordudur.

Gümrü  Barış  Antlaşması

  • Çıldır Gölü ve Aras Nehri aramızda sınır olacak.
  • Ermeniler Sevr’deki isteklerinden vazgeçecek.
  • Suça karışmamış Ermeniler Anadolu’ya geri dönüş yapabilecek.
  • Ermeniler Mısakimilliyi tanıyacaklar.
  • Antlaşmanın Önemi;
  • Türkiye’yi tanıyan ilk devlet Ermenistan’dır.
  • TBMM’nin kazandığı ilk askeri ve siyasi başarıdır.
  • İlk kez bir antlaşma da Türkiye ifadesi kullanılmıştır.
  • Mısakımilli’nin gerçekleşmesi için ilk adım atılmıştır.
  • Sevr’in uygulanamayacağı ilk kez ortaya çıkmıştır.

Batum Antlaşması

  • Batum, Gürcülerden geri alındı.
  • Kazım Karabekir bu başarılarından dolayı Şark Fatihi unvanını almıştır.
  • Doğu sınırını belirleyen antlaşmalar;Gümrü, Batum, Moskova, Kars (doğu sınırının kesinleştiği antlaşmadır).

Güney Cephesi

  • Fransız ve Ermenilerle savaşılan cephedir.
  • Kuvayımilliye savaşmıştır.
  • Pozantı Kongresi’nin yapıldığı cephedir.
  • Güney Cephesi Fransızlarla yapılan  ‘Ankara Antlaşması’ sonucunda kapanmıştır.

İstiklal Madalyası Alan Yöre ve Şehirler

  • İlk Alan İlçe; İnebolu
  • İlk Alan İl; Maraş
  • Son Alan Şehir; Urfa

Batı Cephesi

  • Balıkesir/Alaşehir kongresi ile kurulmuştur.
  • Yalnızca Yunanlılarla savaşılmıştır.
  • Bu cepheye Sivas Kongresi ile Ali Fuat Cebesoy atanmıştır.
  • Önce Kuvayımillye savaşmıştır. Daha sonra TBMM’nin atadığı düzenli ordu savaşmıştır.
  • Batı Anadolu’da direniş merkezi Balıkesir olmuştur.
  • Kuvayıseyyare birliklerinin başarısızlıkları üzerine kuvayımilliye birlikleri kaldırılmış, düzenli ordu kurulmuştur.
  • Ali Fuat Cebesoy  görevinden alınmış ve Moskova Büyükelçisi olarak atanmıştır.
  • Batı Cephesi ikiye ayrılmıştır.
  • 1. Güney Cephesi      2. Kuzey Cephesi

                              I.İNÖNÜ SAVAŞI

  • Savaş METRİSTEPE’de olmuştur.
  • İsmet İnönü ve İzzettin paşa savaşın komutanları olmuştur.
  • Savaşın Nedenleri
  • Çerkes Ethem isyanı
  • Yunanlıların İngiliz desteğini kaybetmek istememeleri
  • Düzenli ordunun güçlenmesini engellemek
  • Eskişehir ve Ankara’yı alarak Milli Mücadeleyi bitirmek.
  • Savaşın sonucu
  • İsmet İnönü General oldu.
  • Düzenli ordunun ilk başarısıdır.
  • Halkın TBMM’ye olan güveni artmıştır.
  • Askere alım işlemlerinin hızlanması  ile asker sayısı arttı.
  • Teşkilat-ı Esasiye (1921 Anayasası) ilan edildi.
  • İstiklal Marşı kabul edildi.
  • Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalanmıştır.
  • Londra Konferansı düzenlenmiştir.
  • Afganistan ile Dostluk ve İşbirliği Antlaşması imzalanmıştır. (Türkiye’yi tanıyan ilk İslam ülkesi)
  • Ankara’da ilk kez elçilik açmışlardır.(KPSS 2016)

1921 Anayasası’nın Özellikleri

  • Türkiye Devleti’nin ilk anayasasıdır.
  • Egemenlik halka verildi.
  • Anayasa laik değildir.
  • Tek yumuşak anayasamızdır.
  • En kısa süre yürürlükte kalan anayasadır.
  • 7temel ilkeye sahiptir.
  • İlk yapılan değişiklik 1923’te ‘Devletin rejimi Cumhuriyettir.’ Maddesinin eklenmesi ile olmuştur.

Moskova Antlaşması

  • SSCB ve Türkiye arasında imzalanmıştır.
  • İki Devlette birbirlerinin rejimi ihraç etmeyecektir.
  • Çarlık Rusya ve Osmanlı Devleti arasında yapılan tüm antlaşmalar geçersizdir.
  • Batum gürcistan’a bırakılacak. (Mısakımilli’den ilk taviz verildi.)
  • TBMM’yi tanıyan ilk Avrupa ülkesi ‘Sovyet Rusya’dır.

                        LONDRA KONFERANSI

  • I.İnönü Savaşı’nın Türkler tarafından kazanılması.
  • Yunan ordusuna zaman kazandırmak.
  • Sevr’i Türk tarafına kabul ettirmek konferansın toplanma sebepleri arasındadır.
  • TBMM ve Osmanlı aynı anda konferansa davet edildi. Amaç ikilik çıkarıp Sevr’i kabul ettirmekti.
  • TBMM’yi davet eden ülke İtalya’dır.
  • Osmanlı Devleti adına Tevfik Paşa, TBMM adına Bekir Sami Bey temsilci olarak gönderilmiştir.

            TBMM’nin Konferansa Katılma Sebepleri

  • Mısakımilliyi dünyaya duyurmak.
  • ‘Türkler barışa yanaşmıyor’ propagandasının önüne geçmek.
  • TBMM’yi resmi olarak İtilaf Devletleri’ne kabul ettirmek.

                               II.İNÖNÜ SAVAŞI

  • Metristepe mevkinde savaş yapılmıştır.

Nedenleri

  • Londra Konferansından sonuç alınamaması.
  • Yunanlıların İngilizlerin verdiği desteği kaybetmemek istememeleri.
  • Eskişehir ve Ankara’yı olarak Milli Mücadeleye son vermek.
  • Mustafa Kemal, İsmet İnönü’ye ‘Siz orada sadece düşmanı değil bu milletin makus talihinide yendiniz’ demiştir.

Sonuçları

  • Fransa, Zonguldak’tan çekildi.
  • İngiltere, Malta’da bulnan 40 Türk’ü serbest bıraktı.
  • İtalya Anadolu’dan çekilme kararı aldı.
  • Fransa, TBMM’ye Ateşkes teklif etti.

        ESKİŞEHİR-KÜTAHYA MUHAREBELERİ

  • Eskişehir, Kütahya, Afyon ve Bilecik kaybedildi.
  • Ordu Sakarya Irmağı’nın doğusuna çekildi.
  • Mustafa Kemal’e 3 aylığına TBMM’nin yasama ve yürütme yetkilerini kapsayan ‘Başkomutanlık Kanunu’ çıkarıldı.
  • Meclis Ankara’dan Kayseri’ye taşınması gündeme geldi.
  • Mustafa Kemal ordu ihtiyaçlarını giderebilmek amacıyla Tekalif-i Milliye Emirleri’ni yayınlamıştır.

NOT: tekalif-i Milliye Emirleri’nden gelen yardımlar Sakarya’da ve Büyük Taarruz’da kullanılacaktır.

SAKARYA MEYDAN MUHAREBESİ (SUBAYLAR SAVAŞI)

  • Duatepe mevkinde savaş yapılmıştır.
  • Mustafa Kemal ‘Hat’tı müdafa yoktur. Sathı müdafa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karışı vatandaş kanıyla sulanmadıkça bu vatan terk olunamaz.’ Demiştir.

Sonuçlar

  • Mustafa Kemal’e ‘Gazilik’ unvanı ile ‘Mareşallik’ rütbesi verildi.
  • Fransa ile Ankara Antlaşması imzalandı.
  • Sovyet Rusya’ya  bağlı Azerbaycan, Ermenistan, Gürcistan ile ‘Kars Antlaşması’ imzalanmıştır.
  • Ukrayna ile ‘Dostluk Antlaşması’ imzalanmıştır.
  • İngiltere ile ‘Esir Mübadelesi Antlaşması’ imzalanmıştır.

Ankara Antlaşması (1921)

  • Fransa ve Türkiye arasında imzalanmıştır.
  • Hatay Fransız mandasındaki Suriye’ye bırakılacaktır.
  • Fransa işgal ettiği yerlerden çekilecektir.
  • Suriye’de Süleyman Şah’ın da mezarının bulunduğu Caber Kalesi ve çevresi Türk mülkü sayılacaktır.
  • İtalya ve Fransa’nın bıraktığı tüm silahlar ‘Büyük Taarruz’da kullanılacaktır.

Büyük Taarruz’dan önce yapılan hazırlıklar;

  • Ankara’da 6 aylığına ‘Subay Okulu’ açıldı.
  • Harekat merkezi Akşehir’e taşındı.
  • Tekalif-i Milliye Emirleri’nden gelen yardımlar ve İtalya ve Fransa’nın bıraktığı silahlar burada kullanıldı.
  • Orduya taarruz eğitimi verildi.
  • Mustafa Kemal’e Başkomutanlık Kanunu sınırsız olarak verildi.
  • Mustafa Kemal bu savaşta ‘Ordular ilk hedefiniz Akdeniz’dir, ileri! Emrini vermiştir.

Büyük Taarruz’un sonuçları

  • Yunanlılar Batı Anadolu’dan temizlendi.
  • Fevzi Çakmak ‘Mareşallik’ rütbesi verildi.
  • Kurtuluş Savaşı Muharebeler Dönemi sona erdi.
  • Diplomatik dönem başladı.
  • Anadolu yunanlılar tarafından tahrip edildi.

Mudanya Ateşkes Antlaşması

  • Türkiye’yi İsmet İnönü temsil etmiştir.
  • Yunanistan katılmadı.
  • Trakya hemen yunanlılar tarafından boşaltılacaktır.
  • İstanbul ve Boğazlar barış antlaşmasından sonra Türkiye’ye devredilecektir.
  • Trakya’yı almaya giden ‘Trakya Yüksek Komiseri;Refet Bele’dir.

Saltanatın Kaldırılması

      Nedenleri

  • Anadolu’da iki devletin olması
  • İki devlet bulunmasının uluslar arası çıkarlara aykırı olması
  • Osmanlı Devleti’ni resmen sona erdirmek.
  • Lozan’a her iki tarafın birlikte çağrılması.
  • Ulus egemenliği önünde bir engel teşkil etmesi
  • İstanbul Hükümeti TBMM’yi 1920’de Bilecik Görüşmeleri ile tanımıştır.

Sonuçları;

  • TBMM Lozan’a tek başına katılmıştır.
  • Osmanlı Devleti sona ermiştir.
  • Ulus egemenliği önündeki en büyük engel kalktı.
  • Laiklik için ilk adım atıldı.
  • I.TBMM’nin yaptığı tek inkılaptır.
  • Devlet rejimi ve başkanlığı sorunu ortaya çıktı.

                     LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI

Katılan Delegeler

  • Hasan Saka
  • İsmet İnönü
  • Doktor Rıza Nur

NOT: Lozan’da gözlemci devlet ABD’dir.

Görüşülen Konular

Sınırlar;

a.Batı Sınırı; Yunanistan ile Mudanya Antlaşması, Bulgaristan ile İstanbul Antlaşması ile belirlenmiştir.

b.Güney Sınırı; Fransa ile yapılan Ankara Antlaşması ile belirlendi.

c.Doğu Sınırı; Kars Antlaşması esas alındı.

d.Irak Sınırı; Çözülemeyen tek konudur.

Kapitülasyonlar

Tamamen kaldırıldı. Düyun-u Umumiye İdaresinin Türkiye’deki görevi sona erdi.

Azınlık Hakları

Hepsi T.C vatandaşı sayıldı.

İstanbul’un Boşaltılması

45 gün içinde boşaltılmasına karar verildi.

Patrikhane

İstanbul’da kalmasına karar verildi ve ki taraf arasında görüşülüp yazıya dökülen ilk meseledir.

Adalar

Bozcaada ve Gökçeada Türkiye’ye bırakıldı.

Kıbrıs İngiltere ‘ye bırakıldı.

Meis, 12 Ada ve Rodos İtalya’ya bırakıldı.

Diğer adalar Yunanistan’a verildi.

Yabancı okullar

Türkiye’nin çıkaracağı kanuna uyması koşulu getirilecektir.

Boğazlar

Bir komisyon tarafından yönetilmeye devam edilecek ancak komisyon başkanı Türk olacaktır.

Savaş Tazminatı

Karaağaç ve Bosnaköy savaş tazminatı olarak alınmıştır.

Nüfus Mübadelesi

Batı Tarakya’da bulunan Türkler ile İstanbul’da bulunan Rumlar etabli(yerleşik) sayılacak diğerleri yer değiştirecek.

Dış Borçlar

Osmanlı ‘dan kalan borçların %65’inin ödenmesi kararı alındı.

NOT; Lozan Görüşmeleri I.TBMM döneminde başlanmıştır, II.TBMM döneminde onaylanmıştır.

KURTULUŞ SAVAŞI MUHABERELER DÖNEMİ KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir