OSMANLI DEVLETİ DAĞILMA DÖNEMİ

OSMANLI DEVLETİ DAĞILMA DÖNEMİ

Siyasi Gelişmeler

Bükreş Antlaşması

  • 1812 yılında Osmanlı Devleti ile Rusya arasında imzalandı.
  • Bu antlaşma ile Sırplar Osmanlı’dan ilk imtiyaz eden millet oldu.
  • 1821 de Mora’da Rumlar ayaklandı. İsyanı mısır valisi Mehmet Ali paşa kendisine Girit ve mora valiliğinin verilmesi sonunda bastırıldı.
  • 1827 de Avrupalı devletler(İngiltere, Fransa, Rusya ) Mora yakınında bulunan Navarin’de Osmanlı ile Mısır donanmasını yaktı.
  • 1829 yılında Osmanlı ile Rusya arasında Edirne anlaşması imzalandı. Bu antlaşmayla Sırplar özerk oldu, Mora’da Yunanistan Devleti kuruldu.
  • 1830 yılında Fransa Cezayir’i işgal etti.

NOT!!! Osmanlı Kuzey Afrika’da kaybettiği ilk toprak Cezayir’dir.

Hünkar İskelesi Antlaşması

  • Osmanlı ile Rusya arasında 1833 yılında imzalanmıştır.
  • 8 yıllıktır.
  • Rusya’ya karşı düzenlenecek veya yapılacak bir savaş esnasında Boğazlar Rusya’ya açık diğer devletlerin savaş gemilerine kapalı tutulacaktır.

DİKKAT!!! Hünkar İskelesi Antlaşması ile boğazlar üzerindeki egemenlik hakkını son kez kullandığı ve boğazlar ilk kez sorun haline gelmiştir.

Balta Limanı Antlaşması

  • 1938 yılında Osmanlı devleti Mısır sorununda İngiltere’nin desteğini alabilmek için kapitülasyonları İngiltere’ye genişlettiği antlaşmadır.
  • Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti ekonomisi dışa bağımlı hale geldi.

Londra Konferansı

  • Konferansın toplanma amacı Mısır sorununu çözmektir.
  • Londra konferansı kararlarında etkili olmak için Tanzimat Fermanını ilan etti.
  • Burada yapılan görüşmede Mısır’ın babadan oğla geçecek şekilde Mehmet Ali paşaya verilmesine
  • Mehmet Ali paşanın elinden Suriye, Cidde ve Adana valiliklerinin alınmasına
  • Mehmet Ali paşanın her sene Osmanlıya vergi vermesine karar verildi.
  • Mehmet Ali paşa bu kararları kabul etmezse Rusya ,  İngiltere, Fransa Mehmet Ali paşaya savaş açacaktır.

DİKKAT!!! 1841 yılında Londra konferansı toplanmıştır.Bu konferansla boğazlar uluslar arası sorun haline gelmiştir.

  • Osmanlı devleti boğazlar üstündeki hakkını kaybetti.
  • Boğazların Osmanlıda kalması , barış zamanında tüm devletlerin ticaret gemilerine açık , savaş zamanında tüm devletlerin savaş gemilerine kapalı tutulacaktır.

Kırım Savaşı

  • 1853 yılında Rus elçisi Mencikof’un isteklerinin reddedilmesi üzerine Ruslar Sinop’ta Osmanlı donanmasını yaktı ve İstanbul’a doğru ilerlemeye başladı.Bunun üzerine İngiltere ve Fransa Osmanlı’nın yanında savaşa girdi.

DİKKAT!!! Osmanlı Devleti ilk defa Kırım savaşında dış borç aldı.

NOT!!! Kırım-Varna –Edirne’de ilk defa telgraf hatları kuruldu.

Paris Antlaşması

  • 1856 Kırım savaşı sonrasında imzalandı.
  • Osmanlı devleti bir Avrupa devleti sayıldı.
  • Osmanlı toprak bütünlüğünü Avrupalı devletlerin koruması kararlaştırıldı.
  • Karadeniz tarafsız bir deniz haline geldi.
  • Osmanlı konferansta etkili olabilmek için Islahat Fermanını ilan etti.

93 Harbi

  • 1877-78 Osmanlı devleti ile Rusya arasındaki savaştır.
  • Bu savaşta Doğu’da Gazi Ahmet Muhtar Paşa Ruslara uzun süre dayandı ve Gazi Osman paşada Balkanlarda Rusları oyaladı.
  • Ermeniler Ruslarla birlikte hareket etti.
  • Erzurum’daki direnişi gerçekleştiren kadın kahraman Nene Hatundur.

Ayastefanos (Yeşilköy Antlaşması)

  • 1878 yılında Osmanlı ile Rusya arasında imzalandı.
  • Bu antlaşmayı çıkarlarına aykırı bulan Avrupa Devletleri Antlaşmayı tekrar görüşmek için Berlin Konferansını topladı.

DİKKAT!!! Osmanlı tarihinde imzalanmasına rağmen yürürlüğe girmeyen ilk antlaşma Ayastefanos antlaşmasıdır.

1878 Berlin Antlaşması

  • Sırbistan, Karadağ, Romanya bağımsız olacak.
  • Girit ve Doğu Anadolu Ermelilere yönelik ıslahat yapılacak.
  • Kars, Ardahan, Batum Rusya’ya verilecek.
  • Osmanlı devleti Karadeniz’de gemi bulundurmayacak.
  • Bosna Hersek’in yönetimi Avusturya Macaristan’a verildi.

DİKKAT!!! Berlin antlaşması ile ermeni sorunu  uluslar arası sorun haline geldi.

19  YY Islahatları

  • Her alanda yapılmıştır.
  • Batı örnek alınmıştır.
  • Demokratikleşme faaliyetleri başlamıştır.
  • Halk devlet yönetimine katılmıştır.

II.Mahmut Islahatları

a)Sened-i İttifak

  • II.Mahmut ile ayanlar arasında imzalandı.
  • Padişah kendi gücünden hariç ilk defa başka gücün varlığını tanımıştır.
  • Osmanlı tarihindeki ilk demokratikleşme hareketidir.

b) Yönetim Alanında Yapılan Islahatlar

  • Ayanlıklar ortadan kaldırıldı.
  • Köylere muhtar eyaletlere müşir atadı.
  • Düzenli posta teşkilatı kuruldu.
  • ‘Meclisi Valayı Ahkam-ı Adliye kuruldu.’ (adalet işlerine bakar.)
  • Dar-ı Şuray-ı Babıali kuruldu(ıslahatları düzenlemek).
  • Müsadere Usulü kaldırıldı.
  • İstanbul’a gelecekler için Mürur Tezkeresi düzenlendi. (pasaport)
  • Memurlara fes,ceket,pantolon giyilmesi zorunlu kılındı.
  • Devlet dairelerine resmini astırdı.
  • İlk resmi gazete çıktı.(Takvim-i Vekayi)
  • Divan üyelikleri nazırlıklara dönüştürüldü.
  • Sadrazam: Başvekalet
  • Şeyhülislam: Bab-ı meşiyat dairesi
  • Reisül Küttablık: Hariciye Nazırlığı
  • Sadaret Kethüdası: Dahiliye Nazırlığı

c) Askeri Alanda Yapılan ıslahatlar

  • Sekban-ı Cedit ve Eşkinci Ocakları kuruldu.
  • Askeri amaçlarla nüfus sayımı yapıldı.
  • Askerlik şubeleri açıldı.( Dar-ı Şuray-ı Askeri)
  • Jandarmanın temeli sayılan ‘Redif Birlikleri’ kuruldu.
  • Asakari mansurei muhammediye ocağı kuruldu. Bu ocağın askeri olması için Mektebi Fünun-ı Harbiye kuruldu.
  • Seraskerlik kuruldu.

d) Ekonomi Alanında yapılanlar

  • Feshane açıldı
  • Memurun giyeceği kıyafetlerin yerli malı olması zorunlu oldu.
  • İhracata verilen önem artırıldı.

e) Eğitim-Kültür-Sağlık Alanındaki Islahatlar

  • İlk defa yurtdışına eğitim amaçlı öğrenciler gönderildi.
  • Karantina uygulamasına geçildi.
  • İlköğretim parasız ve mecburi oldu.
  • Tercüme odaları kuruldu.
  • Mehterhane kapatıldı.
  • Mektebi Harbiye ve Mektebi Askeri kuruldu.

                          SULTAN ABDÜLMECİD DÖNEMİ

Tanzimat Fermanı

İlan edilme sebepleri

  • Londra Konferansı kararlarında etkili olabilmek.
  • Yabancı Devletlerin azınlıkları bahane ederek iç işlerine karışmalarını engellemek.
  • Fransız İhtilalinden yayılan ulusçuluk akımının etkisini azaltmak.
  • Gayrimüslimlerin haklarını yükselterek devlete bağlılıklarını artırmak.
  • Mustafa Reşit Paşa hazırlamıştır.
  • Tanzimat fermanında hukuk üstünlüğü benimsenmiştir.
  • Anayasacılığa geçişin ilk aşamasıdır.

Maddeleri

  • Askerlik vatan hizmeti sayılacak
  • Vergiler herkesin gelirine göre alınacak.
  • Mahkemeler herkese açık yapılacak.
  • Herkesin can, mal,ırz güvenliği koruma altına alınacak.
  • Dil, din, ırk ayrımı yapılmadan herkes kanun önünde eşit sayılacak

Islahat Fermanı

İlan edilme nedenleri

  • Yabancı Devletlerin azınlıkları bahane ederek iç işlerine karışmalarını engellemek.
  • Fransız İhtilalinden yayılan ulusçuluk akımının etkisini azaltmak.
  • Gayrimüslimlerin haklarını yükselterek devlete bağlılıklarını artırmak.
  • Paris Barış Konferansı karalarında etkili olabilmek.
  • Müslüman-Gayrimüslim eşitliği tam anlamıyla sağlandı.

Maddeleri

  • Gayrimüslimlerde devlet memuru olabilecek.
  • Cizye vergisi kaldırıldı.
  • Gayrimüslimlerde banka, okul, şirket, açabilecek.
  • Gayrimüslimlere küçük düşürücü, hakaret içerikli sözler söylenmeyecek.
  • Gayrimüslimler il genel meclisine üye olabilecek( Kazandıkları ilk siyasi hak.)
  •  Gayrimüslimler askere gitmemek için bir defalığına nakdi bir bedel ödeyerek askerlik hizmetinden muaf tutulacaktır.

Islahatlar

  • Meclis-i Ali Tanzimat kuruldu.
  • İlk modern belediyecilik başladı.
  • İzmir-Turgutlu arasına ilk demir yolu yapıldı.
  • Maarif-i Umumiye Nezareti kuruldu.(MEB)
  • İlk kağıt para basıldı. (Kaime)
  • İngiliz sermayeli para basmaya yetkili ilk yabancı banka olan Bankı Osmani kuruldu.
  • İlk dış borç alındı. (Kırım Savaşı,İngiltere)
  • Jandarma ve polis teşkilatları kuruldu.
  • İlk özel Türkçe gazete olan Tercüman-ı Ahval Şinasi tarafında çıkarılmıştır.
  • Mekteb-i Mülkiye açıldı. Amacı hukuk insanı yetiştirmek.
  • Edirne-Varna-Şumnu arasında ilk telgraf hatları döşendi.
  • Encümen-i Daniş kuruldu.
  • Güllü Agop ilk modern tiyatroyu başlattı.
  • Darülmuallimin açıldı. (Erkek öğretmen okulu)
  • Galatalı Bankerler tarafından Bank-ı dersaadet adında banka kuruldu.

                    SULTAN ABDÜLAZİZ DÖNEMİ

Islahatları

  • Darüşşafaka Açıldı.
  • Maarif Nizamnamesi yayımlandı.
  • İlk resim sergisi Şeker Ahmet Paşa tarafından açıldı.
  • Robert koleji açıldı.
  • Mecelle Ahmet Cevdet Paşa tarafından yazıldı.
  • Galatasaray sultanisi açıldı.
  • Halepa fermanı ile Giritli Rumlara özerklik verildi.
  • Gezi amaçlı yurt dışına ilk kez çıkıldı.
  • Seyahatin amaçları;
  • Borç para bulmak
  • Osmanlı medeniyetinin ileride olduğu göstermek.
  • Rusya’nın planlarını Avrupa Devletlerine anlatmak.
  • Devlet içindeki azınlığa  padişaha olan saygıyı göstermek.
  • Vilayet nizamnamesi çıkarıldı.
  • Ziraat bankasının temeli sayılan Memleket ve Emniyet Sandıkları açıldı.
  • Süveyş kanalı Fransızlar tarafından Mısır’da açılmıştır.
  • Beylerbeyi ve Çırağan sarayları açıldı.
  • Nizamiye mahkemeleri kuruldu.
  • Fransa örnek alınarak Şurayı Devlet(Danıştay) ve Divan-ı Ahkam (Yargıtay) kuruldu.
  • Thedor Kasap önderliğinde ilk Türkçe mizah gazetesi Diyojen çıkarıldı.
  • Dünyanın en büyük 3. Deniz filosu oluşturuldu.
  • İlk defa bir gazetede miladi takvim kullanıldı.(Sabah Gazetesi)

II.ABDÜLHAMİT DÖNEMİ(1876-1908)

  • Devletin dış politikası İslamcılık(Ümmetçilik) olmuştur.
  • Orta Afrika’da İslamiyet’i yaymıştır.

Anayasa (Kanun-i Esasi 1876)

  • Türk tarihinin ilk yazılı anayasasıdır.
  • Osmanlı Devleti Osmanoğulları sülalesinden gelen en büyük ve en akıllı erkek üye tarafından yönetilir.
  • Resmi dili Türkçe’dir.
  • Resmi dini İslamdır.
  • Hükümet yaptığı işlerden padişaha karşı sorumludur.
  • Meclisi açma kapama yetkisi padişaha aittir.

II. Abdülhamit Dönemi Islahatları

  • Dış politikada İslamcılık benimsendi.
  • Osman Hamdi Bey Sanayi Nefise Mektebini kurdu.
  • Yönetim merkezi Yıldız sarayına taşındı.
  • Kız çocukları için Kız Meslek Lisesi (idadi) yapıldı.
  • Hafiye teşkilatı kuruldu.Jurnal adı verilen haberciler yetiştirildi.
  • Telgraf mektebi kuruldu ve öğrenimi için Avrupa’ya öğrenci gönderildi.
  • Doğuda’ki ermeni isyanı bastırılsın diye Hamidiye Alayları kuruldu.
  • 1863’te kurulan Memleket Sandıkları 1888 yılında  Mithat Paşanın gayretleriyle Ziraat Bankasına dönüştürüldü.
  • Tercüman-ı Hakikat adıyla bir gazete çıkarıldı.
  • Muharrem kararnamesi ile Osmanlı devleti resmen iflas ettiğini açıkladı.
  • Alacaklı devletler Duyun-u Umumiye İdaresi kurdu.
  • 1908’de İttihat ve Terakkinin baskılarıyla ikinci kez Meşrutiyet II. Abdülhamit tarafından ilan edildi.
  • Meşrutiyet karşıtları monarşiyi tekrar getirmek için 31 Mart ayaklanmasını başlattılar.
  • Selanik’ten yola çıkan Hareket Ordusu isyanı bastırdı.
  • M.Kemal kurmay yüzbaşı  rütbesiyle Hareket ordusu içinde tarih sahnesine ilk kez çıktı.
  • İsyan bastırıldı ve Sultan II.Abdülhamit Selanik’e sürgüne gönderildi.

DİKKAT!!! Osmanlı tarihinde sürgüne yollanan ilk padişah II. Abdülhamit’tir.

31 Mart İsyanları sırasında

  • Bulgaristan bağımsızlığını ilan etti.
  • Girit Yunanistan’a bağlandı.
  • Avusturya Macaristan Bosna Herseki işgal etti.

DİKKAT!!! 31 Mart isyanı Osmanlı devletinde rejimi değiştirmeye yönelik yapılan ilk ve son isyandır.

Osmanlı Devletinde Kurulan Siyasi Partiler

  • İttihat ve Terakki
  • Ahrar Fırkası,
  • Hürriyet ve İtilaf
  • Osmanlı Sosyalist Fırkası
  • Osmanlı Demokrat Fırkası
  • Federakan-ı Millet Fırkası

Osmanlı Devletinde Basın Yayın

  • 1828 de Vekayı Mısrıye: Mısır’ın resmi vilayet gazetesidir.
  • 1831 Takvim-i Vekayi : Osmanlı ilk resmi gazetesidir.
  • 1860 Tercüman-ı Ahval : Osmanlı ilk özel gazetesidir.Agah efendi ve Şinasi tarafından yazıldı.
  • 1850 yılında Vekayı Tıbbiye Osmanlı’da çıkan ilk dergidir.

Dağılma Döneminde Ortaya Çıkan Fikir Akımları

Osmancılık

  • Osmanlı devleti içindeki tüm tebaaya din,dil ırk ayrımı gözetmeksizin eşit hakların verilmesini sağlayarak devletin dağılmasını önlemektir.
  • II.Mahmut Ben Hristiyanlığı klisede Yahudiliği havra da ve Müslümanlarımı camide fark ederim.Diğer türlü hiç ayrım görmüyorum diyerek Osmancılık akımını başlatmıştır.
  • Namık Kemal, Şinasi ve Ziya Gökalp önemli savunucularıdır.

İslamcılık (Ümmetçilik)

  • Bütün Müslümanların halifenin etrafında birleşmesi düşüncesidir.
  • II. Abdülhamit döneminde devletin resmi politikası olarak benimsenmiştir.

Türkçülük (Turancılık)

Asya’da yaşayan tüm Türkleri Osmanlı padişahının altında birleştirmeyi amaçlamıştır.

NOT!!! Türkçülük fikrini savunucuları ; Ziya Gökalp, Mehmet Emin Yurdakul , Ömer Seyfettin , Halide Edip

Batıcılık

Lale devrinden beri uygulanan fikir akımıdır. Süleyman Nazif ve Tevfik Fikret önemli temsilcileridir.

Federalizm(Ademi merkeziyetçilik)

  • Merkezi yönetimin azaltılıp yerel yönetimin güçlendirilmesine çalışıldı.
  • Prens Sebahaddin tarafından hayata geçirilmeye çalışıldı.

OSMANLI DEVLETİ DAĞILMA DÖNEMİ KPSS ÇIKMIŞ SORULAR 1 İÇİN TIKLAYINIZ0

OSMANLI DEVLETİ DAĞILMA DÖNEMİ KPSS ÇIKMIŞ SORULAR 2 İÇİN TIKLAYINIZ.

OSMANLI DEVLETİ DAĞILMA DÖNEMİ LYS ÇIKMIŞ SORULAR  İÇİN TIKLAYINIZ.

OSMANLI DEVLETİ DAĞILMA DÖNEMİ TEST SORULARI  İÇİN TIKLAYINIZ.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir