XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ

                                     XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ

Trablusgarp Savaşı

Savaşın Nedenleri

  • İtalya’nın siyasi birliğini geç tamamlamasından dolayı sömürgecilik ve pazar arayışına girmesi.
  • İtalya’nın bölgeye Osmanlı’ya göre daha yakın olması.
  • Trablusgarp’ın zengin hammadde yataklarına sahi olması.
  • Avrupa Devletlerinin işgale onay vermesi.
  • Osmanlı karadan ve denizden Trablusgarp’a asker gönderemedi.
  • Bu sebeple Halil Paşa, Fethi Okyar, Mustafa Kemal, Enver Paşa sivil olarak Trablusgarp’a gittiler.
  • Mustafa Kemal = Gazeteci Şerif Bey
  • Enver Paşa = Kuyumcu Hamdi olarak gittiler ve halkı örgütlediler.
  • Trablusgarp’ı alamayan İtalya 12 ada’yı işgal etti ve Boğaz’ı abluka altına aldı.
  • İtalya ile UŞİ ANTLAŞMASI imzalandı.

1912 Uşi Antlaşması

  • İsviçre’de imzalanmıştır.
  • Trablusgarp İtalya’ya bırakıldı.
  • Osmanlı Devleti’nin Afrika kıtasında toprağı kalmadı.
  • Trablusgarp halkı dini açıdan halifeye bağlı kalacak.
  • Osmanlı bölge ile bağlarını koparmak istememiştir.
  • 12 Ada Balkan Savaşına kadar İtalya’ya bırakılacak.
  • Bölgeye halifeyi temsil edecek naibüs sultan adında görevli atanmamıştır.
  • Trablusgarp Mustafa Kemal’in ilk savaşıdır.
  • Mustafa Kemal Binbaşı olmuştur.

I.Balkan Savaşı(1912-1913)

  • Yunanistan, Bulgaristan, Sırbistan, Karadağ savaşta bulunan devletlerdir.
  • Savaşı Karadağ başlatmıştır.
  • En karlı çıkan devlet Bulgaristan olmuştur.
  • Bu savaşın amacı Osmanlı Balkanlardan atmaktır.

Londra Antlaşması

  • Osmanlı-Balkan ülkeleri arasında yapılmıştır.
  • Osmanlı-Bulgar sınırı Midye-Enez hattı olacak.
  • Osmanlı bu hattın batısından çekilecek.
  • Savaş esnasında Şükrü Paşa ile Kazım Paşa Bulgar ordularına esir düşmüşlerdir.

I.Balkan Savaşı’nda Kaybedilen Topraklarımız

  • Doğu Trakya
  • Batı Trakya
  • Ege Adaları
  • Selanik
  • Makedonya
  • Arnavutluk(Osmanlı’dan ayrılan son balkan devletidir.)

 Savaşın Kaybedilme Nedenleri

  • Ordunun gençleştirilmesi politikası
  • Ordunun içine politika girmesi
  • 4 cephede birden savaşılması
  • 75bine yakın tecrübeli askerin savaş öncesi terhis edilmesi

Savaşın Sonuçları

  • Osmanlı’nın Balkanlarda toprağı kalmadı.
  • En karlı çıkan devlet Bulgaristan’dır. (Buda II.Balkan Savaşı nedeni olacak ileride.)
  • Arnavutluğun kaybedilmesi ve Anadolu’ya yapılan yoğun Türk göçü sayesinde Osmanlıcılık önemi kaybetti Türkçülük önemini artırdı.
  • Batı Trakya azınlık sorunu günümüze kadar gelmiştir.
  • İttihat ve Terakki Meclisi basarak yönetime el koymuştur. (Bab-ı Ali Baskını)

II.Balkan Savaşı

  • Romanya, Yunanistan, Sırbistan, Karadağ savaşta bulunan devletlerdir.
  • Bulgaristan savaşta yoktur çünkü savaş Bulgaristan’a açıldı.
  • Bulgaristan I.Balkan Savaşı’nda fazla toprak almıştır ve bu nedenle diğer devletlerin tepkisini çekmiştir.
  • Bu savaş ile Osmanlı Doğu Trakya’yı geri kazanmıştır.
  • Enver Paşa bu savaş ile Edirne Fatihi unvanını almıştır.
  • Balkan ülkeleri ile Bulgaristan arasında Bükreş Antlaşması imzalandı.(1913)
  • En zararlı çıkan devlet Bulgaristan olmuştur.
  • Osmanlı-Bulgaristan arasında İstanbul Antlaşması imzalanmıştır.
  • Osmanlı-Yunanistan arasında Atina Antlaşması imzalanmıştır.

                    I.DÜNYA SAVAŞI

Nedenleri

  • Fransız İhtilalından yayılan ulusçuluk akımı.
  • Devletlerarası bloklaşma ve silahlanma yarışı
  • Fransa-Almanya arasında ‘Alsas-Loren’ sorunu.
  • İtalya ve Almanya’nın geç tamamladıkları siyasi birlikleri sömürgecilik ve hammadde arayışına girmelerine sebep olmuştur.
  • Rusya’nın sıcak denizlere inme isteği
  • Avusturya-Macaristan veliahdının bir Sırplı tarafından öldürülmesi
  • İtilaf ve İttifak Devletleri olarak iki grup oluşmuştur.
  • İtilaf Devletleri; İngiltere, Fransa, Çarlık Rusya ve ABD ‘den oluşur.
  • İttifak Devletleri; Almanya, İtalya ve Osmanlı’dan oluşur.

Osmanlı’nın Almanya Yanında Savaşa Girme Nedenleri

  • Savaşı Almayanın kazanacağına inanmaları
  • Kaybettikleri toprakları geri alma isteği
  • İttihat ve terakki’nin Alman hayranlığı
  • Almanya ile yapılan antlaşma
  • Siyasi yalnızlıktan kurtulma isteği
  • Almanya’nın Türk ve Müslüman bir sömürgeye sahip olmaması

Almanya’nın Osmanlı’yı Yanında Savaşa Sokma Nedenleri

  • Osmanlı’nın dini gücünden faydalanmak
  • Osmanlı’nın jeopolitik konumundan faydalanmak
  • Osmanlı’nın demografik gücünden faydalanmak
  • Yeni cepheler açtırarak kendi yükünü hafifletmek

Osmanlı’nın Savaşa Girmesinin Sonuçları

  • Yeni cepheler açıldı.
  • Savaşın süresi uzadı.
  • Boğazlar kapatıldı.
  • Kapitülasyonlar tek taraflı olarak kaldırıldı.
  • V.Mehmet Reşat cihad ilan etti.

CEPHELER

a)Kafkasya Cephesi

Açılma Nedenleri

  • Bakü petrollerine ulaşmak
  • Pantürkizm (Turancılık) politikasını gerçekleştirmek
  • Elviye-i Selase’yi Ruslardan geri almak
  • Hasan İzzet Paşa bölgenin komutanı
  • Enver Paşa buraya atandı. Harekata izin vermeyen Hasan İzzet Paşa’yı görevinden aldı.
  • Ruslar saldırdı ve püskürtüldü.
  • Sarıkamış Harekatı başlatıldı.
  • Türkler başarısız olunca Ermeniler yardım etti Ruslar ilerledi.
  • Van’da Ermeniler katliam yaptı ve Van merkezli Ermeni Devleti kurulduğunu açıkladılar.
  • Ermenilerin tüm derneksel faaliyetleri yasaklandı.(1915)
  • Tehcir Kanunu çıkarıldı
  • 700.000 ermeninin 70.000 öldü.
  • Mustafa Kemal Tuğgeneral oldu Muş ve Bitlis’i geri aldı.
  • Bolşevik İhtilali sonucunda Rusya savaştan çekilme kararı aldı.
  • Rusya Brest-Litovsk Antlaşması ile savaştan çekildi ve Elviye-i Selase Rusya tarafından bize tekrar verildi.
  • Osmanlı Devleti başarısız olmasına rağmen toprak kazanmıştır.

b) Kanal Cephesi

Açılma Nedenleri

  • İngiltere’nin sömürge yolları bağlantısını kesmek
  • Kaybedilen Mısır’ı geri almak
  • II.Sarıkamış Faciası olarak nitelendirilir.
  • Almanların isteği üzerine açılmıştır.
  • Komutanımız Cemal Paşa’dır.

ÇANAKKALE SAVAŞI

Açılma Nedenleri

  • İstanbul’u alarak Osmanlı’ya son vermek, savaşın süresini kısaltmak.
  • Kararsız kalan Balkan ülkelerini yanlarına çekmek.
  • Osmanlı’nın Avrupa ve Asya bulunan birlikleri arasındaki bağlantıyı kopartmak.
  • Osmanlı’nın olası Hindistan bölgesine saldırmasını engellemek.
  • Rusya’ya Boğazlar üzerinden yardım göndermek.
  • Rusya’nın buğdayından faydalanmak

Sonuçları

  • Mustafa Kemal Anadolu’da tanınan bir komutan haline geldi.
  • Mustafa Kemal Albay oldu.
  • 500.000’e yakın insan yaşamını kaybetti.
  • Çarlık Rusya’ya yardım götürülemediği için Rusya’daki kriz derinleşti.
  • Bulgaristan Osmanlı’nın yanında savaşa girdi böylece Osmanlı-Bulgaristan kara bağlantısı sağlandı.
  • Savaşın süresi 2 yıl uzadı.
  • Anzak askerleri tarafından yer altı şehrini andıran tünellerin ismi ‘Apex Tünelleri’dir.
  • Anzak çıkarmasını durdurmak amacıyla kurulan tümen 57.Tümendir.
  • Mustafa Kemal ‘Ben size taarruzu değil ölmeyi emrediyorum’demiştir.
  • Çanakkale Savaşı kazanıldığında ‘Hamdolsun İstanbul’u kurtardık’ diyen komutan Mustafa Kemal’dir.
  • Çanakkale Cephesinde bulunan mevkiler; Arıburnu, Kitre, Aslantepe, Seddülbahir, Kilitbahir, Conkbayırı, Zığındere, Kanlısırt, Anafartalar, Kireçtepe.

Irak Cephesi

Açılma Nedenleri

  • Türklerin İran üzerinden Hindistan’a ulaşmasını engellemek.
  • İtilaf Devletlerinin Çarlık Rusya’ya karadan yardım göndermek istemesi
  • Musul ve Abadan petrollerinin ele geçirilmek istenmesi
  • Komutanı: Süleyman Askeri Bey
  • İngilizler ilerledi ve Ammare’yi aldı.
  • Kut’ül Amare’yi alan ve Kut’ül Amare kahramanı olan Halil Paşa’dır.
  • Halil Paşa General Towsheand ile savaştı ve 20.000 İngiliz askerini esir aldı.
  • Kut’ül Amare Fatihi = Kazım Karabekir’dir.
  • Bağdat İngilizler tarafından işgal edildi. (1917)

Hicaz-Yemen Cephesi

  • İngiliz Ajanı: Arabistanlı Lawrence
  • Medine Emiri: Şerif Hüseyin
  • Yapılan gizli antlaşma: Mac Mahon (Şerif Hüseyin ile)
  • Komutan: Fahrettin Paşa
  • Fahrettin Paşanın diğer ünvanları;
  • Çöl ortasında Plevne Kahramanı, Çöl Aslanı, Çöl Kaplanı, Türk Kaplanı,
  • Medine Müdafası isimli eseri vardır.
  • Kampın ismi: Seydi Beşir Kampı (Sidir Beşir)

Suriye-Filistin Cephesi

  • Kanal Cephesinin devamıdır.
  • Mustafa Kemal’in savaştığı son cephedir.
  • Anadolu’ya güneyden girmek ve Suriye petrollerini ele geçirmek bu kanalın açılma nedenleridir.

         I.DÜNYA SAVAŞI’NDA YAPILAN GİZLİ ANTLAŞMALAR

Saint Jean de Maurienne

  • İzmir ve çevresi İtalya’ya verildi.

Londra Antlaşması

  • Muğla, Antalya, Konya İtalya’ya verildi ve İtalya taraf değiştirdi.

İstanbul(Boğazlar) Antlaşması

  • Çarlık Rusya’ya Boğazlar bölgesi ve çevresi verilmiştir.

Petrograd Protokolü

  • Çarlık Rusya’ya Doğu Anadolu Bölgesi verilmiştir.

Mac Mahon

  • Mekke Emiri Şerif Hüseyin ile İngiliz Valisi Mac Mahon arasında imzalandı.
  • Arapların İngiliz yanında yer alacağı, İngilizler Araplara devlet kurma sözü vermiştir.

Skyes-Picot

  • İngiltere ile Fransa’nın Ortadoğu’yu paylaştıkları gizli antlaşmalardır.

NOT: Gizli antlaşmaları dünyaya duyuran devlet Sovyet Rusya’dır.

                          WİLSON İLKELERİ

  • Gizli antlaşmalar yapılmayacak
  • Boğazlar ve geçitler uluslararası ticarete açık olacak
  • Yenen devletler yenilenlerden toprak ve savaş tazminatı almayacak (manda ve himayecilik ortaya çıktı.)
  • Belçika’ya tam bağımsızlık verilecek
  • Polonya Devleti kurulacak
  • Büyük devlet, küçük devlet demeden aralarındaki anlaşmazlıkları çözmek ve barışı korumak amacıyla ‘Milletler Cemiyeti’ kuruldu.
  • Osmanlı ülkesinde yaşayan Türklerin nüfusça çoğunlukta olduğu yerler Türklere, azınlıkların çoğunlukta olduğu yerler azınlıklara verilecek.

I.Dünya Savaşı’nın Sonuçları

  • İlk kez kimyasal silah kullanılmıştır.
  • Sivil savunma teşkilatları kuruldu.
  • Milletler cemiyeti (Cemiyeti akvam) kurulacaktır.
  • İmparatorluklar parçalandı.(Alman, Rus, Osmanlı, Avusturya-Macaristan )
  • Savaşta en karlı çıkan İngiltere , Fransa Japonya’dır. En zararlı Almanyadır.
  • Yeni devletler kuruldu. (Türkiye, Polanya, SSCB,Azerbaycan ,Ermenistan , Gürcistan )
  • Yeni rejimler ortaya çıktı.
  • İlk defa savaşta tank ve denizaltı kullanılmıştır.

I.Dünya Savaşından Sonra Yapılan Ateşkes Antlaşmaları

  • Osmanlı Devleti : Mondros Ateşkes Antlaşması
  • Bulgaristan : Selanik Antlaşması
  • Avusturya – Macaristan : Villa Gusti
  • Almanya : Rethandes

Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918)

  • Osmanlı Devleti adına Rauf Erbay İtilaf Devleti adına Amiral Caltrophe imzalamıştır.

NOT: Osmanlı Devleti fiilen sona erdi.

Maddeleri

  • 7. Madde: İtilaf Devleti güvenliklerini tehdit eden herhangi bir sancağı işgal edebilecek.
  •  Yorumu : Osmanlı veya Anadolu işgale açık hale getirildi.
  • 24. Madde :  6 vilayette (BESVED/Vilayet-i Sitte) bir karışıklık çıkarsa İtilaf Devletleri buraları işgal edecek.
  • Yorumu: Büyük Ermenistan (Megai Armenia) kurulması amaçlandı.
  • Boğazlar itilaf devletleri tarafından işgal edilecek.
  • Toros tünelleri itilaf devletleri tarafından işgal edilecek.
  • Haberleşme ve ulaşım araçları itilaf devletleri denetimine girecek.
  • Osmanlı askeri birlikleri dağıtılacak mühimmat itilaf devletlerine teslim edilecek.

  Mondros Ateşkes Antlaşmasından Sonra Başlayan İşgaller

  • Musul İngilizler tarafından işgal edildi.Osmanlının ilk işgale uğrayan toprağıdır.
  • Anadolu’da Fransa tarafından   işgale uğrayan yer Hatay Dörtyoldur.
  • Hatay Dörtyol’da ilk direniş hareketi başladı.
  • Hatay’da ilk kurşunu Kara Mehmet Çavuş atmıştır.
  • Doğu Trakya Yunanistan tarafından işgal edildi.
  • İzmir ve çevresi Yunanistan  tarafından işgal edildi.
  • Boğazlar itilaf devletleri tarafından işgal edildi.
  • Trabzon ve çevresi Rumlar tarafından işgal edildi.
  • Doğu Anadolu İngilizler tarafından Ermeniler için işgal edildi.

İşgale Uğramayan Yerler

  • Ankara
  • Yozgat
  • Kırşehir
  • Sinop
  • Karabük’ün bir kısmı
  • Sivasın bir kısmı
  • Bolu
  • Kastamonu
  • Samsun

Paris Barış Konferansı (18 Ocak 1919)

  • Yenen devletler ile yenilen devletlerarasında yapılacak barış şartlarının belirlendiği konferanstır.
  •  
  • Başkanlığını ABD yapmıştır.
  • Konferansta; Gizli antlaşmalarla İtalya’ya verilen İzmir ve çevresi İngiltere’nin desteği ile Yunanistan’a verilecektir.

DİKKAT!!! İtilaf Devletleri arasında ilk kez görüş ayrıcalıkları yaşanmıştır.

DİKKAT!!! Akdeniz’de güçlü bir İtalya olmasından kendisine bağlı zayıf bir Yunan’ı tercih eden İngiltere’dir.

NOT!!! Milletler Cemiyeti (Cemiyeti Akvam kuruldu.)

Barış Antlaşmaları

  • Almanya-Versay
  • Bulgaristan – Nöyyi
  • Macaristan- Triyanon
  • Avusturya – Sen Jermen

İzmir’in İşgali

  • Hasan Tahsin (Osman Nevruz Bey ) Batı Anadolu’da ilk kurşunu atan kişidir.

DİKKAT !!! İzmir’in işgalinden sonra ilk protesto Havza’da yapıldı.

DİKKAT!!! İşgaller karşısında haklılığımızı belirten ilk uluslar arası rapor Amiral Bristol raporu yayınlandı. Ayrıca Doğu Anadolu bölgesinde Türklerin Ermenilerden fazla olduğunu belirten rapor General Harbourd raporu yayınlanmıştır.

Yararlı Cemiyetler

İzmir Müdafai Hukuk-u Osmaniye

  • İzmir ve çevresini Yunan işgalinden kurtarmak
  • Megali İdeayı engellemek. Nurettin Paşanın gayretleriyle kuruldu.

Reddi İlhak

  • İzmir ve çevresini yunan işgalinden kurtarmak.
  • Megali İdeayı engellemek.

Trabzon Mühafazai Hukuk Cemiyeti

  • Erzurum kongresini toplayan iki cemiyetten biridir.
  • Yayınlarla işgalleri protesto etti.
  • Trazon merkezli bir Pontus rum devleti kurulmasını engellemek için kuruldu.

Şark Vilayetleri (Doğu Anadolu) Müdafa-i Hukuk Cemiyeti

  • Erzurum kongresini toplayan cemiyetlerden biridir.
  • Doğu Anadolu’da bir Ermeni devleti kurmayı engellemek amacıyla kuruldu.

Trakya Paşaeli Cemiyeti

  • Trakya’yı Yunanlılara vermemek amacıyla kurulmuştur.
  • Osmanlının yıkılması halinde Trakya Cumhuriyeti adında devlet kurmaktan bahsedildi.

Kilikyalılar

  • Merkezi İstanbul’dadır. Bölgede bir Ermeni devleti kurulmasını engellemektir.

Milli Kongre

  • Dr. Esat Işık raporunda ilk defa Kuvay-ı Milliyeden bahsetti. İşgalleri basın yoluyla protesto etti.
  • Misakımilli’nin kabul edilmesinde etkili olmuştur.

Anadolu Kadınları Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti

  • Sivas’ta M.Kemal’in isteği ile melek reşit hanım tarafından kuruldu.

Azınlıkların Kurduğu Zararlı Cemiyetler

Etnik-i Eterya

  • Rumları destekledi.
  • Megali İdeayı sağlamaktır.

Mavri Mira

  • Amacı ; Megali İdeayı gerçekleştirmektir.
  • Patrikhane, Kiliseler, Rum göçmenleri destek verdi.

Pontus Rum Cemiyeti

Trabzon merkezli bir Pontus Rum devleti kurmaktır.

Hınçak Taşnak

  • Hazar denizinden Antalya ya kadar bir ermeni devleti kurmayı hedeflemiştir.

Türklerin Kurduğu Zararlı Cemiyetler

Wilson İlkeleri

  • ABD mandaterliğini kabul etmiştir.

İngiliz Muhipleri

  • İngiliz mandaterliğini kabul etmiştir.(Damat Ferit Paşa)

Teali İslam

  • Kurtuluşu padişahtan gelecek emirlere uymakta görmüştür.

Sulh Selameti Osmaniye

  • Kurtuluşu padişahtan gelecek emirlere uymakta görmüştür.

Hürriyet ve İtilaf

  • Siyasi bir partidir.

Kürt Teali Cemiyeti

  • İngiliz destekli kuruldu.
  • Amaçları Güneydoğu Anadolu’da bir kürdistan kurmak.

 

XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ KPSS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ.

XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ LYS ÇIKMIŞ SORULAR İÇİN TIKLAYINIZ.

XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ  TEST SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ.

XX. YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ DOĞRU YANLIŞ SORULARI İÇİN TIKLAYINIZ.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir